واکنش مردم ایران به حملات بیگانگان در دوره فترت صفویه

الف) منابع فارسی

کتاب‌ها

• ابن‌خردادبه، ابوالقاسم عبیدالله (1370). المسالک و الممالک، ترجمۀ دکتر حسین قره‌چانلو، تهران: نو.
• استرآبادی، میرزا مهدی خان (1377). جهانگشای نادری، تصحیح سید عبدالله انوار، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
• اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (13۶3). تاریخ منتظم ناصری، به کوشش محمداسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب.
• امین، سید محسن (1۴0۶-198۶). اعیان‌الشیعه، بیروت: دارالتعارف.
• اولئاریوس، آدام (13۶3). سفرنامه، مترجم احمد بهپور، تهران: سازمان انتشاراتی و فرهنگی ابتکار.
• ایروانی، آبراهام (1393). تاریخ جنگ‌ها، ترجمه فاطمه اورجی، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.
• تاورنیه، ژان باتیست (13۶3). سفرنامه، ترجمه ابوتراب نوری، اصفهان: کتابخانه سنائی – کتابفروشی تأیید.
• جابری انصاری، محمدحسن (1321). تاریخ اصفهان و ری و همه جهان، اصفهان: حسین عمادزاده.
• حزین، محمدعلی بن ابیطالب (1332). تاریخ حزین، اصفهان: کتابفروشی تأیید اصفهان.
• حسینی قمی، قاضی میراحمد (13۶۴). خلاصةالتواریخ، تصحیح احسان اشراقی، تهران: دانشگاه تهران.
• خاتون‌آبادی، عبدالحسین (13۵2). وقایع‌السنین و الاعوام، به کوشش محمد باقر بهبودی، تهران، کتابفروشی اسلامیه.
• خوانساری، میر سید محمدباقر (13۵2). روضات‌الجنات فی احوال‌العلما و السادات، ترجمۀ محمدباقر ساعدی خراسانی، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
• دالسانداری، وینچنزو (1381). سفرنامه‌های ونیزیان در ایران، ترجمۀ منوچهر امیری، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی.
• دروویل، گاسپار (133۶). سفرنامه دروویل، ترجمۀ جواد محبی، تهران: بنگاه مطبوعاتی گوتنبرگ.
• دنبلی، عبدالرزاق بیک (13۴9). تجربةالابرار و تسلیةالاحرار، تصحیح حسن قاضی طباطبائی، تبریز: دانشگاه تبریز.
• دوانی، علی (1372). مفاخرالاسلام و دانشمندان لاهیجانی، ح7 و 8، تهران: مرکز فرهنگی قبله.
• ذکاء، یحیی (13۶8). زمین‌لرزه‌های تبریز، تهران: کتابسرا.
• ریاحی، محمدامین (1372). تاریخ خوی، تهران: اساطیر.
• شاردن، ژان (1372-137۴). سفرنامه، ترجمۀ اقبال یغمایی، تهران: توس.
• طباطبائی تبریزی، سید محمدرضا بن سید محمدصادق (1389). تاریخ اولادالاطهار، به کوشش محمد الوانساز خویی، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
• طهرانی، محمدشفیع (1383). مرآت واردات، مصحح منصور صفت‌گل، تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
• فلور، ویلم (13۶7). اشرف افغان در تختگاه اصفهان، ترجمۀ دکتر ابوالقاسم سرّی، تهران: توس.
• قدسی بادکوبی، عباسقلی آقا (1382). گلستان ارم، به کوشش مهدی کریمی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
• کروسینسکی، بوداش (1۴02). سفرنامۀ کروسینسکی، ترجمۀ ساسان طهماسبی، تهران: امیرکبیر.
• کمپفر، انگلبرت (13۶3). سفرنامۀ کمپفر، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.
• گیلانتز، پطرس دی سرکیس (1371). سقوط اصفهان، ترجمۀ محمد مهریار، اصفهان: امور فرهنگی شهرداری اصفهان، انتشارات گلها.
• مته، رودی (1397). ایران در بحران، ترجمۀ خسرو خواجه‌نوری، تهران: امیرکبیر.
• مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی (بی‌تا). حق‌الیقین، تهران: علمیه اسلامیه.
• مرعشی صفوی، میرزا خلیل (13۶2). مجمع‌التواریخ، به تصحیح و اهتمام عباس اقبال آشتیانی، تهران: کتابخانه سنایی و طهوری.
• مستوره کردستانی، ماه‌شرف خانم (1328). تاریخ اردلان، به کوشش ناصر آزادپور، بهرامی.
• مستوفی، حمدالله (133۶). نزهةالقلوب، ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
• مستوفی، محمدحسن بن محمدکریم (137۵). زبدةالتواریخ، به کوشش بهروز گودرزی، تهران: بنیا د موقوفات دکتر محمد افشار یزدی.
• مشیزی، میر محمدسعید (13۶9). تذکره صفویه، مقدمه و تصحیح و تحشیه محمدابراهیم باستانی پاریزی، تهران: علم.
• مقدسی، ابوعبدالله محمد بن احمد (13۶1). احسن‌التقاسیم فی معرفةالاقالیم، ترجمه دکتر علینقی منزوی، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.
• موسوی میر فندرسکی، سید ابوطالب (1388). تحفةالعالم، به کوشش رسول جعفریان، تهران: کتابخانه، موزه، و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
• میرزا رفیعا (13۴7). دستورالملک، به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه، تهران: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران.
• میرزا سمیعا (13۶8). تذکرة‌الملوک، به کوشش سید محمد دبیرسیاقی و ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران: امیرکبیر.
• نوری، حسین، فیض قدسی (137۴). زندگی‌نامه محمدباقر مجلسی، ترجمۀ جعفر نبوی، تهران: علمی و فرهنگی.
• نویسنده نامعلوم (13۵۶). حدیث نادرشاهی، تصحیح، تحشیه وتعلیقات رضا شعبانی، تهران: دانشگاه ملی ایران.
• هدایت، رضاقلیخان (1380). روضة‌الصفا، تصحیح و تحشیه جمشید کیانفر، تهران: اساطیر.
• هنوی، جوناس (13۶7). هجوم افغان و زوال دولت صفوی، ترجمه اسماعیل دولت شاهی، تهران: یزدان.

مقاله‌ها

• ابوالبشری، پیمان و رضایی، محمدحسین (1399). از ایزد بانوی ایشتار تا بقعۀ پیر استیر در خراسان بزرگ با رویکرد قوم‌نگاری، پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، 10(20)، 137-1۵۶.
• دهقانی، مهدی و وزین افضل، مهدی (1۴0۴). شیوه‌های نبرد دسته‌جات نظامی افغان در دورۀ فترت حکومت صفویه، مطالعات تاریخی جنگ، 9(1). 19-32.

Doi: 10.22034/hsow.2025.2050021.1592

• شرفی صفا، حبیب (1۴03). اهمیت درگزین در حملات عثمانی، غرب ایران (11۴3- 907) ، تاریخ‌نامۀ ایران بعد از اسلام، 17(39)، 83-105.

 Doi: 10.22034/JIIPH.2023. 57719.2453

• شعبانی، رضا و محمدی، حسین (1387). تأثیر حملۀ محمود افغان بر اوضاع سیاسی و اقتصادی ایران، مسکویه، 9. 1۶5-20۶.

ب) منابع عربی

• حر عاملی (138۵). امل‌الآمل فی علما الجبل عامل، بغداد: مکتبة الاندلس.
• فیض کاشانی، ملا محسن (13۴0). المحجة البیضا (مقدمه)، تهران: مکتبة الاسلامیه.

ج) عثمانی

• چلبی‌زاده، اسماعیل عاصم افندی. (1282). تاریخ چلبی‌زاده، استانبول: مطبعه عامره.

د) منابع انگلیسی

• The History of Vardapet Arakel of Tabriz, trans. George A. Bournooutian (Costa Mesa: Mazda Publisher, 2005; revised 2010) 103-122.