ترجمه انگلیسی بویل از تاریخ جهانگشای جوینی و دشواره واژگان اداری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران

10.22034/jiiph.2026.67904.2585

چکیده

در کنار اهمیت تاریخ جهانگشای جوینی در شناخت دوره مغول و تأثیر آن در متون پس از خود، می‌توان گفت ترجمه انگلیسی این کتاب در جهان ایران‌شناسی و مغول شناسی نقش مهمی در شناخت پژوهشگران غیر ایرانی و آشنا به زبان انگلیسی از این دوره داشته و پژوهش‌های ایشان متأثر از شیوه ترجمه محتوای این اثر بوده و یا ملاکی برای ادامه پژوهش‌ها در این زمینه به شمار می‌آمده است.
بخش مهمی از دشواری‌های این کتاب و لاجرم ترجمه انگلیسی آن، مربوط به ترجمه واژگان اداری دوره حکمرانی مغول است. زیرا دگرگونی‌های پیش‌آمده در حوزه دستگاه حکمرانی، همواره محققان حوزه دیوانسالاری را با چالش بزرگی رویاروی کرده که به تبع از آن مترجم آن نیز دچار چالش بیشتری خواهد شد. لذا پرسش این پژوهش آن است که در ترجمه بویل چه شیوه‌ای برای بازگردانی واژگان اداری در پیش‌گرفته شده است؟
این پژوهش نشان می دهد که مترجم سه شیوه را در مواجه با واژگان دشوار اداری در پیش گرفته که می توان آن را معادل‌سازی تاریخی، ترجمه توصیفی و سرانجام ترانویسی نام نهاد و دسته بندی کرد. وی اگر چه بخش بیشتر این واژگان را با معادل های تاریخی واژگان به انگلیسی ترجمه کرده اما به دلیل محدودیت های زبانی از دو شیوه ترجمه توصیفی در قالب عبارت و نیز نویسه گردانی و توضیح آن در پانوشت نیز روی آورده است. سرانجام این پژوهش نشان می دهد که به غیر از چند مورد معدود، موی در بیشتر موارد درک درستی از وازگان اداری داشته و ترجمه راهگشایی عرضه داشته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The English Translation of Juvayni’s Tarikh-i Jahangushay by Boyle and the Challenge of Administrative Terminology

نویسندگان [English]

  • Yazdan Farrokhi 1
  • Fatemeh Alizadrh 2
1 Associate Professor at the Department of The History, Payame Noor University (PNU), Tehran, Iran
2 Payame noor university, Tehran, Iran
چکیده [English]

Alongside the significance of Jahān-gushā-yi Juvayni in understanding the Mongol era, the English translation of this challenging text has played a pivotal role in advancing Iranian and Mongol studies. Part of the difficulty in interpreting and translating this work stems from the author’s bureaucratic style of expression and the use of administrative terminology. Thus, this study seeks to answer the following question: What approach did John Andrew Boyle adopt in translating administrative vocabulary? The research demonstrates that the translator employed three main strategies: historical equivalence, descriptive translation, and, ultimately, transliteration. The first approach was the most prevalent; however, due to linguistic limitations, Boyle also resorted to descriptive translation through explanatory phrases, as well as transliteration with accompanying footnotes. Ultimately, this study reveals that, apart from a few exceptions, the translator achieved an accurate understanding of administrative terms in both his interpretation and rendering of them. English translation of Jahān-gushā-yi Juvayni, John Andrew Boyle,

کلیدواژه‌ها [English]

  • English translation of Jahān-gushā-yi Juvayni
  • John Andrew Boyle
  • administrative vocabulary
  • transliteration
  • equivalence selection