مهاجرت و استخدام پزشکان آلمانی یهودی در ایران در دورۀ رضاشاه، به روایت اسناد و مکاتبات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه شیراز، ایران

2 کارشناس ارشد تاریخ عمومی جهان، دانشگاه شیراز، ایران

3 دانشجوی دکتری تاریخ بعد از اسلام دانشگاه شیراز، ایران

10.22034/jiiph.2025.64437.2544

چکیده

موضوع این پژوهش بررسی نقش و اقدامات دولت ایران براساس اسناد و مکاتبات رسمی و همچنین تحلیل انگیزه‎ها و اقدامات پزشکان مهاجر آلمانی یهودی از طریق مطالعه درخواست‎ها و مکاتبات آن‎ها با دولت ایران است که با تکیه بر اسناد و مکاتبات دولتی و به شیوۀ اسنادی-کتابخانه‎ای گردآوری شده و با روش توصیفی‌تحلیلی موردبررسی و واکاوی قرار می‎گیرد. یافتۀ پژوهش حاکی از آن است که دولت ایران برای نوسازی زیرساخت‎های درمانی تلاش‎هایی برای جذب پزشکان خارجی انجام داد و عواملی مانند به قدرت رسیدن نازیسم در آلمان در سال 1312ش/1933م و بی‌کار شدن پزشکان یهودی، این روند را تسهیل کرد و امکان استخدام برخی از این پزشکان را برای دولت ایران فراهم ساخت. بااین‎حال، ناکارامدی‎های اداری، نگرانی‎های سیاسی و محدودیت‎های قانونی، مانع بهره‎برداری کامل از این ظرفیت شدند. درنهایت، مطالعه حاضر تأکید می‎کند که ترکیبی از فرصت‎ها و چالش‎ها در این فرایند، هم‌زمان باعث پیشرفت و محدودیت در نوسازی نظام سلامت ایران طی دوره رضاشاه شده‌است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

German Jewish Physicians in Iran During Reza Shah Era: A Documentary Examination of Migration and Employment

نویسندگان [English]

  • javad mousavi dalini 1
  • Ahmad Fazlinejad 1
  • sadra sadrianm 2
  • Arash Yousefi 3
1 Associate Professor, Department of History, Shiraz University, Iran
2 Master's degree, General World History, Shiraz University, Iran
3 PhD candidate in Islamic History of Iran,, Shiraz University
چکیده [English]

This study critically examines the role and initiatives of the Iranian government regarding the recruitment of German Jewish immigrant physicians during the Reza Shah era, using a comprehensive analysis of official documents and correspondence. Adopting a documentary-library methodology and a descriptive-analytical approach, the research explores both state policies and the motivations of immigrant doctors, as reflected in their petitions and communications with Iranian authorities. The findings reveal that the Iranian government actively sought to modernize its medical infrastructure by attracting foreign medical professionals. The rise of Nazism in Germany in 1933 and the subsequent unemployment of Jewish physicians created a strategic opportunity for this initiative. However, administrative inefficiencies, political apprehensions, and legal constraints significantly hindered the full integration of these medical practitioners. The study concludes that the interaction of these enabling and limiting factors resulted in a complex dynamic that both propelled and constrained the modernization of Iran’s healthcare system during this period.

کلیدواژه‌ها [English]

  • German Jewish Physicians
  • Reza Shah
  • Medical Infrastructure
  • Nazism
  • the Modernization

مراجع

  • الف) منابع فارسی

    کتاب‎ها

    • اوبن، اوژن (13۶3). ایران امروز 1907-190۶ (ایران و بین‎النهرین)، ترجمه علی‎اصغر سعیدی، تهران: زوار.
    • آذری شهرضایی، رضا (137۴). دولت ایران و متخصصان مهاجر آلمانی (1319-1310 ش)، تهران: سازمان اسناد ملی ایران.
    • شایرر، ویلیام (13۶0). ظهور و سقوط رایش سوم، جلد اول، ترجمه کاوه دهگان، تهران: فردوسی.
    • فلور، ویلم (1۴00)، تاریخ بیمارستان‎ها در ایران: از سال ۵۵0 تا 19۵0 میلادی، ترجمه ایرج نبی‎پور، بوشهر: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بوشهر.
    • فلور، ویلم (1۴00)، سرآغازهای پزشکی مدرن در ایران، ترجمه ارج نبی‎پور، بوشهر: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی بوشهر.
    • الگود، سیریل (13۵2). تاریخ پزشکی ایران: از دوره باستان تا سال 193۴، ترجمه محسن جاویدان، تهران: اقبال.
    • ویشارد، جان (13۶3). بیست سال در ایران، ترجمۀ علی پیرنیا، تهران: نوین.

    مقاله‌ها

    • علی‎اصفهانی، اعظم و الهیاری‎بیک، مهدی (1393). «مهاجرت یهودیان ایران به فلسطین با تکیه بر دوره حکومت پهلوی اول»، 1۵ خرداد، 3 (39)، 2۵۵-280.
    • موسوی‎نیا، سید رضا (1387). «دل بستن به نیروی سوم، راهبردی بی‎سرانجام در روابط خارجی ایران»، اطلاعات سیاسی و اقتصادی، (250)، 18-35.
    • مه‎راد، احمد (1380). «سرنوشت ایرانیان یهودی طی جنگ جهانی دوم در اروپا»، مطالعات منطقه‎ای؛ اسرائیل‎شناسی- آمریکا‎شناسی، 2 (۶)، ۶9-92.
    • بختیاری، محمد و اصلاحی، متین سادات (1۴03). «بررسی سیاست‎های فقرزدایی دولت پهلوی اول بر مبنای نظریه دولت‎ توسعه‎گرا (مطالعه موردی: اصفهان)». تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، 15 (۴1)، ۴9-77.  Doi: 10.22034/JIIPH.2024.61156.2510

    اسناد

    • بچه‎های شوالبه به پدرشان کارت تبریک می‎فرستند، گیلوویچ، خانم کارن، موزه یادبود هولوکاست ایالات‌متحده، واشنگتن دی سی. آر جی –0164.
    • سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (ساکما)، شماره سند 10128/310، نمره سند 101۴/99۴0، 04/03/1314.
    • ------------------------، --------------، نمره سند 61، 11/09/1313.
    • ---------------------------، شماره سند 101۵۵/310، 131۴.
    • ---------------------------، شماره سند 13006/310، نمره سند ٨٨٧، ٣٠/0٣/١٣١٧.
    • ---------------------------، شماره سند 13067/310، نمره سند 177۵۵، 1۴/06/1312.
    • ---------------------------، ---------------، نمره سند 8362، 03/0۵/1312.
    • ---------------------------، شماره سند 13087/310، نمره سند ١٨۶٩١، ٢٢/٠٨/١٣١٢.
    • ---------------------------، ----------، نمره سند ٢۵۶۴١/١٢٢٨٠، ٠۴/١٠/١٣١٢.
    • ---------------------------، -------------، نمره سند ٣٢١٣۴، ٣٠/٠٨/١٣١٢.
    • ---------------------------، -----------، نمره سند ٣٨٣٣٩/٣٠٣١۶، ١۴/١١/١٣١٢.
    • ---------------------------، ---------------، نمره سند ۵3۵1، 07/12/1312.
    • ---------------------------، ---------------، نمره سند ۵882، 1۴/08/١٣١٢.
    • ---------------------------، ---------------، نمره سند ۶۶۴١، ٣٠/١٠/١٣١٢.
    • ---------------------------، ---------------، نمره سند ٧۴٠٩، ١٧/١١/١٣١٢.
    • ---------------------------، ---------------، نمره سند ٧۵۵٨، ٢٢/١١/١٣١٢.
    • ---------------------------، ---------------، نمره سند ٨٢۴، ٢١/07/١٣١٢.
    • ---------------------------، ---------------، نمره سند ٩٠٧/٧۵٠، ٢۴/11‎/١٣١٢.
    • ---------------------------، شماره سند 273/310، 1313.
    • ---------------------------، شماره سند 3156/251، 1317-1322.
    • ---------------------------، شماره سند 35191/297، 1313.
    • ---------------------------، شماره سند ۴2۴06/310، 1315.
    • ---------------------------، شماره سند ۴6207/310، نمره سند 1133۴، 09/09/1315.
    • ---------------------------، شماره سند ۴6209/310، 1315.
    • ---------------------------، شماره سند ۴6۴1۴/310، 1318.
    • ---------------------------، شماره سند ۴6۴55/310، 1319.
    • ---------------------------، شماره سند ۴۶70۶/310، 1319.
    • ---------------------------، شماره سند ۴672۴/310، 1315.
    • ---------------------------، شماره سند 521/270، نمره سند 3377، 18/03/1320.
    • ---------------------------، شماره سند 693۴9/310، 132۴.
    • ---------------------------، شماره سند 70۴7/293، 1315.
    • ---------------------------، شماره سند 902/291، 01/12/1313.
    • ---------------------------، شماره سند 92293/2۴0، نمره سند 382050، 1۴/11/1312.
    • ---------------------------، شماره سند 9526/251، 1319.

    ب) منابع انگلیسی

    • Beate Meyer, Hermann Simon, Chana Schutz. (2009). Jews in Nazi Berlin, From Kristallnacht to Liberation. University of Chicago Press, USA.
    • Herbert A. Strauss and Werner Röder. (1999). International Biographical Dictionary of Central European Émigrés (1933-1945). Institut für Zeitgeschichte, München.
    • Julius-Maximilians-Universität Würzburg: Vorlesungs-Verzeichnis für das Sommer-Halbjahr 1948. Universitätsdruckerei H. Stürtz, Würzburg 1948, S. 11 und 20.
    • Presbyterian Historical Society in Philadelphia, RG 91-20-2, Mashhad Medical Report 1935-1936.
    • Von Blücher, Wiport. (1949). Zeitenwende im Iran: Erlebnisse und Beobachtungen. Koehler & Voigtländer, Deutschland.
    • Weindling, P. (1989). Health, Race and German Politics Between National Unification and Nazism (1870-1945). Cambridge University Press, Cambridge.

    وبگاه‎ها

    • https://berlingeschichte.de/bms/bmstext/9809porc.htm
    • https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/article-abstract/­500934
    • https://www.geni.com/people/Dr-med-Kurt-Neumann/60000000400­28899844
    • https://www.jmberlin.de/1933/en/12_25_letter-from-herbert-schwal­be-to-the-persian-minister-of-the-interior.php
    • https://www.refugeemap.org/map/records/ulrich-and-margrit-saalf­eld-1933-1963
    • https://www.stolpersteine-berlin.de/en/siegmunds-hof/1/oachim-friedrich-leppmann
فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام
دوره 16، شماره 44
مهر 1404
صفحه 155-189

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 06 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری: 24 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش: 05 مهر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار