مشروطه ایران و عثمانی و روشنفکران کرد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی رشته تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه خوارزمی تهران

2 دانشیار رشته تاریخ دانشگاه خوارزمی تهران

3 استادیار رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی تهران

چکیده

جنبش مشروطه کمابیش همزمان در کشور ایران و عثمانی رخ داد. در کنار روشنفکران و ادیبان این دو کشور، روشنفکران و ادیبان کرد، مانند احمد شوقی، جمیل صدقی زهاوی، حاجی قادر کویی، شیخ رضا طالبانی در مشروطۀ عثمانی و میرزاده‌ی عشقی، ابوالقاسم لاهوتی، آیت الله مردوخ کردستانی و قاضی کوثر سقزی در مشروطۀ ایرانی فعالیت‌های چشمگیری در جهت شکل‌گیری جنبش مشروطه و ترویج اندیشه‌های مشروطه‌خواهی داشته‌اند. مقالۀ حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی به بررسی آرای تعدادی از روشنفکران و ادیبان کرد در دوران مشروطه عثمانی و ایرانی می‌پردازد و به این پرسش پاسخ می‌دهد که نقش روشنفکران و ادیبان کرد در مشروطه ایران و عثمانی چه و چگونه بوده است و آنان چگونه توانسته‌اند اندیشه‌های مشروطه‌خواهی را در کردستان گسترش دهند. از آنجا که شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در کردستان ایران و عثمانی یکسان نبود، بیشتر روشنفکران کرد این دو کشور نیز هدف-های یکسانی را دنبال نمی‌کردند و محتوای اندیشه‌های آن‌ها لزوماً در مسیری یکسان تحول نمی‌یافت. بیشتر روشنفکران و ادیبان کرد در کردستان عثمانی، کشور عثمانی را وطن خود نمی‌دانستند و به دنبال ترویج اندیشه‌های ناسیونالیستی قومی و استقلال و جدا شدن از دولت عثمانی بودند، اما برخلاف آنان روشنفکران و ادیبان کرد ایرانی، ایران را وطن خود می‌دانستند و به ایرانی آزاد و برخوردار از حکومت قانون بر مردم می‌اندیشیدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The constitution of Iran and the Ottomans and intellectuals

نویسندگان [English]

  • sayedadnan barzanji 1
  • sohrab yazdanimoqaddam 2
  • mohammad shadrooymansh 3
1 Student of post-Islamic Iranian history at Kharazmi University in Tehran
2 Associate Professor of History, Kharazmi University of Tehran
3 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Kharazmi University of Tehran
چکیده [English]

The constitutional movement took place more or less simultaneously in Iran and the Ottoman Empire. Along with the intellectuals and writers of these two countries, Kurdish intellectuals and writers, such as Ahmad Shawqi, Jamil Sedghi Zahawi, Haji Qader Kui, Sheikh Reza Talabani in the Ottoman Constitution and Mirzadeh Eshghi, Abolghasem Lahouti, Ayatollah Marduk Kurdistani and Judge Kowsar Saqezi in The Iranian constitution has had significant activities in the formation of the constitutional movement and the promotion of constitutionalist ideas. The present article uses a descriptive-analytical method to examine the views of a number of Kurdish intellectuals and writers during the Ottoman and Iranian constitutions and answers the question of what was the role of Kurdish intellectuals and writers in the Iranian and Ottoman constitutions and how they were able to think. To spread constitutionalism in Kurdistan, because the social, political, and cultural conditions in Iranian and Ottoman Kurdistan were not the same, most Kurdish intellectuals in the two countries did not pursue the same goals, and the content of their ideas did not necessarily change in the same direction. Most Kurdish intellectuals and writers in Ottoman Kurdistan did not consider the Ottoman state as their homeland and sought to promote ethnic nationalist ideas and independence and secession from the Ottoman government, but unlike them, Iranian Kurdish intellectuals and writers made Iran their homeland. They knew and thought of a free Iran with a rule of law over the people.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iranian constitutionalism
  • Ottoman constitutionalism
  • Kurdistan
  • Kurd writers
  • Kurdish intellectuals

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 06 شهریور 1400
  • تاریخ دریافت: 11 اردیبهشت 1400
  • تاریخ بازنگری: 27 خرداد 1400
  • تاریخ پذیرش: 06 شهریور 1400