Despotism in the Guise of Freedom: A Critical Analysis of the Activities of the Tabriz Association through the Lens of the Molla Nasreddin Newspaper

Document Type : Research Paper

Author

PhD in History of Iran in Islamic Period, University of Tabriz, Iran

10.22034/jiiph.2026.70777.2618

Abstract

The Tabriz Association, as one of the central institutions of the Constitutional Revolution, played a significant role in advancing the goals of constitutionalism and organizing resistance against despotism. Employing a descriptive-analytical methodology, this study examines the activities of the Tabriz Association from its establishment to its dissolution through the lens of the satirical newspaper Molla Nasreddin. It seeks to explain both the functioning of this institution and the limitations and challenges that prevented it from developing into a fully democratic body. An examination of the intellectual trajectory of Molla Nasreddin’s editors in their assessment of the Tabriz Association reveals a dual attitude. Despite the newspaper’s firm support for the ideals of constitutionalism, its opposition to political and religious despotism, and its strong defense of the resistance in Tabriz, it adopted a critical stance toward the Association’s practices and administrative developments. This critical perspective became particularly pronounced following the capture of Tehran and the end of the Tabriz resistance. The main points of criticism concerned the nature and composition of the Association’s membership, the excessive concentration of power within it, its negligence, changes in its conduct, the adoption of conservative policies, corruption within revolutionary institutions, political regression, and the emergence of a new form of despotism following the overthrow of the previous one. The experience of the Tabriz Association demonstrates that, in a turbulent society, the transition from traditional governance to modern institutionalization, if not accompanied by the rule of law, administrative order, and systematic institution-building, can render revolutionary achievements fragile.

Keywords

Main Subjects

References

  1. الف) منابع فارسی

    کتاب‌ها

    1. اتحادیه، منصوره (13۶1)، پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت: دوره‎ اول و دوم مجلس شورای ملی، تهران: ‎گستره.
    2. آرین‎پور، یحیی (13۵0)، از صبا تا نیما تاریخ 1۵0 سال ادب فارسی، ج 2، تهران: زوار.
    3. آفاری، ژانت (1379)، انقلاب مشروطه ‎ایران، ترجمه رضا رضایی، تهران: بیستون.
    4. بشیری، احمد (13۶7)، کتاب آبی، گزارش‎های محرمانه وزارت امور خارجه انگلیس درباره انقلاب مشروطه ‎ایران، ج 1، تهران: نو.
    5. خویی، نصرت‎الله (13۵۴)، مجموعه آثار شادروان ثقة‌الاسلام ‎تبریزی، تهران: موسسه انجمن‎ آثار ‎ملی.
    6. رفیعی، منصوره (13۶2)، انجمن تبریز ارگان انجمن ایالتی آذربایجان، تهران: تاریخ ایران.
    7. شهسواری، مرتضی (1۴03)، تکوین نهادهای ‎جدید شهری در تبریز عصر مشروطه، تبریز: آیدین.
    8. طباطبایی، محیط (13۶۶)، تاریخ تحلیلی مطبوعات ایران، تهران: موسسه انتشارات بعثت.
    9. فتحی، نصرت‎الله (13۵2)، زندگینامه شهید نیکنام ‎ثقة‌الاسلام ‎تبریزی و بخشی از تاریخ مستند مشروطیت ایران، تهران: بنیاد نیکوکاری ‎نوربانی.
    10. کاتوزیان، محمد‎علی (1377)، تاریخ انقلاب مشروطیت، تهران: شرکت سهامی.
    11. کسروی، احمد (13۵7)، تاریخ مشروطه‎ ایران، تهران: امیرکبیر.
    12. کسروی، احمد (13۵۵)، تاریخ هجده‎ساله‎ آذربایجان، تهران: امیرکبیر.
    13. مجتهدی، مهدی (1327)، رجال آذربایجان در عصر مشروطیت، تهران: نقش‎جهان.
    14. ملک‎زاده، مهدی (1383)، تاریخ انقلاب مشروطه، ۳ جلد، تهران: سخن.
    15. میرزاصالح، غلامحسین (138۴)، صورت‎مذاکرات مجلس اول، تهران: مازیار.
    16. ویجویه‎ای، محمدباقر (138۶)، تاریخ انقلاب آذربایجان و بلوای تبریز، تصحیح غلامرضا‎ طباطبایی‎مجد، تهران: امیر‎کبیر.
    17. یزدانی، سهراب (1388)، مجاهدان مشروطه، تهران: نی.

    مقاله

    1. نیور، آنژی (1373)، گزارشی از انقلاب مشروطۀ ‎ایران، رویدادهای ‎تبریز، ترجمه یحیی‎ شهیدی، بررسی‎های‎ تاریخی ‎ایران. ۵-۶ (۴).230-211.

    روزنامه‎ها

    1. آذربایجان، شمارۀ 11، 22 ربیع‎الاول 132۵.
    2. آذربایجان، شمارۀ 12، غره‎ ربیع‌الآخر 132۵.
    3. جریده ملی، شمارۀ 1، غره رمضان 132۴.
    4. جریده ملی، شمارۀ 22، 7 ذی‌قعده 132۴.
    5. انجمن، شمارۀ ۶7، ۶ ربیع‎الاول 132۵.
    6. انجمن، شمارۀ ۶9، 11 ربیع‎الاول 132۵.
    7. انجمن، شمارۀ 88، 1۵ ربیع‎الثانی 132۵.
    8. انجمن، شمارۀ 10۶، 20 جمادی‎الاول 132۵.
    9. انجمن، شمارۀ 128، 23 رجب 132۵.
    10. زنبور، شمارۀ ۵، 10 آوریل 1909.
    11. زنبور، شمارۀ ۶، 17 آوریل 1909.
    12. ملانصرالدین، شمارۀ ۵، ۵ مه ‎190۶.
    13. ملانصرالدین، شمارۀ 32، 10 نوامبر 190۶.
    14. ملانصرالدین، شمارۀ 19، 11 اوت 190۶.
    15. ملانصرالدین، شمارۀ 22، 1 سپتامبر 190۶.
    16. ملانصرالدین، شمارۀ 2۴، 1۵ سپتامبر 190۶.
    17. ملانصرالدین، شمارۀ 2۵، 22 سپتامبر 190۶.
    18. ملانصرالدین، شمارۀ 30، 27 اکتبر 190۶.
    19. ملانصرالدین، شمارۀ 33، 17 نوامبر 190۶.
    20. ملانصرالدین، شمارۀ 3۴، 2۴ نوامبر 190۶.
    21. ملانصرالدین، شمارۀ 3، 19 ژانویه 1907.
    22. ملانصرالدین، شمارۀ ۵، 3 فوریه 1907.
    23. ملانصرالدین، شمارۀ ۴2، 11 نوامبر 1907.
    24. ملانصرالدین، شمارۀ 17، 28 آوریل 1907.
    25. ملانصرالدین، شمارۀ 28، 29 ژوئیه 1907.
    26. ملانصرالدین، شمارۀ ۴9، 30 دسامبر 1907.
    27. ملانصرالدین، شمارۀ 3۴، 10 سپتامبر 1907.
    28. ملانصرالدین، شمارۀ ۴8، 23 دسامبر 1907.
    29. ملانصرالدین، شمارۀ 1۵، 13 آوریل 1908.
    30. ملانصرالدین، شمارۀ 7، 17 فوریه 1908.
    31. ملانصرالدین، شمارۀ 17، 28 آوریل 1908.
    32. ملانصرالدین، شمارۀ 18، ۵ مه ‎
    33. ملانصرالدین، شمارۀ 21، 2۶ مه ‎
    34. ملانصرالدین، شمارۀ 22، 2 ژوئن 1908.
    35. ملانصرالدین، شمارۀ 2۴، 1۶ ژوئن 1908.
    36. ملانصرالدین، شمارۀ 2۶، 30 ژوئن 1908.
    37. ملانصرالدین، شمارۀ 31، ۴ اوت 1908.
    38. ملانصرالدین، شمارۀ 37، 1۵ سپتامبر 1908.
    39. ملانصرالدین، شمارۀ ۴0، ۶ اکتبر 1908.
    40. ملانصرالدین، شمارۀ ۴2، 20 اکتبر 1908.
    41. ملانصرالدین، شمارۀ ۴7، 2۴ نوامبر 1908.
    42. ملانصرالدین، شمارۀ 1، ۴ ژانویه 1909.
    43. ملانصرالدین، شمارۀ 2، 11 ژانویه 1909.
    44. ملانصرالدین، شمارۀ 3، 18 ژانویه 1909.
    45. ملانصرالدین، شمارۀ ۴، 2۵ ژانویه 1909.
    46. ملانصرالدین، شمارۀ 39، 17 سپتامبر 1909.
    47. ملانصرالدین، شمارۀ ۴۶، 1۵ نوامبر 1909.
    48. ملانصرالدین، شمارۀ ۵0، 13 دسامبر 1909.
    49. ملانصرالدین، شمارۀ 1، 3 ژانویه 1910.
    50. ملانصرالدین، شمارۀ ۵، 31 ژانویه 1910.
    51. ملانصرالدین، شمارۀ ۶، 7 فوریه 1910.
    52. ملانصرالدین، شمارۀ 8، 21 فوریه 1910.
    53. ملانصرالدین، شمارۀ 9، 28 فوریه 1910.
    54. ملانصرالدین، شمارۀ 12، 21 مارس 1910.
    55. ملانصرالدین، شمارۀ 22، ۶ ژوئن 1910.
    56. ملانصرالدین، شمارۀ 2۴، 20 ژوئن 1910.
    57. ملانصرالدین، شمارۀ 29، 28 ژوئیه 1910.
    58. ملانصرالدین، شمارۀ 2۵، 27 ژوئن 1910.
    59. ملانصرالدین، شمارۀ 2۶، ۴ ژوئیه 1910.
    60. ملانصرالدین، شمارۀ ۴9، ۶ دسامبر 1909.
    61. ملانصرالدین، شمارۀ 28، 18 ژوئیه 1910.
    62. ملانصرالدین، شمارۀ 17، 8 مه ‎
    63. ملانصرالدین، شمارۀ 21، ۵ ژوئن 1911.
    64. ملانصرالدین، شمارۀ 29، 2۵ ژوئیه 1910.
    65. ملانصرالدین، شمارۀ 38، 30 نوامبر 1910.
    66. ملانصرالدین، شمارۀ ۴1، 22 دسامبر 1910.
    67. ملانصرالدین، شمارۀ ۴۴، 11 دسامبر 1911.

    منابع انگلیسی

    Article

    1. A, and klyashtorina., V. (1960), The Journal Molla Nasrdddin and Its Influence in Political Satire in Revolutionary Persia, 1905-11, Central Asian Review, III (car8p18), 14-23.
Journal of Iranian Islamic Period History
Volume 17, Issue 47
June 2026
Pages 172-208

Files

History

  • Receive Date: 17 December 2025
  • Revise Date: 27 July 2026
  • Accept Date: 17 August 2026

Share

How to cite

Statistics