The Impact of the Activities of the Houses of Equity on the Social Conditions of Villages in Bushehr during the Reign of Mohammad Reza Pahlavi (1963-1978)

Document Type : Research Paper

Authors

1 Associate Professor, Department of History, Alzahra University, Tehran, Iran

2 PhD in History of the Islamic Period, Alzahra University, Tehran, Iran

10.22034/jiiph.2026.59670.2611

Abstract

Participatory approaches, as a fundamental basis for social transformation, can be traced in Iran to the period following the Constitutional Revolution. As part of the structural reforms introduced under the White Revolution during the reign of Mohammad Reza Shah, a new institution known as the House of Equity (Khāneh-ye Ensāf) was established under Article IX of the reform program. Its primary objective was to replace the traditional system of local dispute resolution, which relied largely on mediation by village elders, with a semi-judicial institution based on the direct participation of villagers. Despite its innovative character and social significance, the impact of this institution on the social structures of villages with deeply rooted local traditions has received insufficient scholarly attention. Accordingly, this study examines the role of the Houses of Equity in shaping the social dynamics of villages in Bushehr Province, a region characterized by traditional social hierarchies and the influence of landowners, from the implementation of Article IX until the end of the Pahlavi era. The central research question concerns the extent to which the Houses of Equity affected such aspects of rural social life as local dispute resolution, the erosion of traditional authority, and the development of legal awareness. The study hypothesizes that the participatory and elective nature of these institutions contributed significantly to reducing local disputes, weakening traditional power structures, and enhancing villagers’ awareness of their legal rights. Adopting a qualitative research design, the study draws on oral-history interviews with former members and local informants, as well as archival sources, including official documents and government correspondence. The collected data were examined through historical and thematic analysis to assess the social consequences of the Houses of Equity in rural Bushehr. The findings indicate that, in addition to enhancing villagers’ awareness of individual rights, the Houses of Equity fostered collective participation in the resolution of local disputes and broader community affairs.

Keywords

Main Subjects

References

  • الف) کتاب‌ها

    • اشرف، احمد، بنوعزیزی، علی (1393). طبقات اجتماعی (دولت و انقلاب در ایران)، ترجمه سهیلا ترابی فارسانی، تهران: نیلوفر.
    • پهلوی، محمدرضا (13۴۵). انقلاب سفید، تهران: چاپخانه بانک ملی ایران.
    • رحمانی، ابوالقاسم (13۴۶). انقلاب سفید در سیمای میهن (راهنمای سپاهیان انقلاب)، تهران: شرکت نسبی کانون کتاب.
    • زرنگ، محمد (1381). تحول نظام قضایی ایران، ج 2، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • زندیه، حسن (1392). تحول نظام قضایی ایران در دوره پهلوی اول، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • شاردن، ژان (13۴۵). سیاحت‌نامه، ترجمه محمد عباسی، تهران: امیرکبیر.
    • صدرزادۀ افشار، سیدمحسن (139۵). آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، تهران: جهاد دانشگاهی.
    • فوران، جان (1378). مقاومت شکننده، ترجمه احمد تدین، تهران: رسا.
    • لمبتون، آن. ک.س (1377). تداوم و تحول در تاریخ میانه ایران، ترجمه یعقوب آژند، تهران: نی.
    • محمودی جانکی، فیروز (1387). حقوق کیفری کشورهای اسلامی در تعامل شرع و حقوق، تهران: سهامی انتشار.
    • محیط طباطبایی، محمد (13۵0). تاریخ دادگستری در ایران، تهران: وحید.
    • ناظم‌الاسلام کرمانی، محمد (13۶1)، تاریخ بیداری ایرانیان، به اهتمام علی‌اکبر سعیدی سیرجانی، تهران: آگاه.
    • وثوقی، منصور (13۶8)، جامعه‌شناسی روستایی ایران، تهران: کیهان.
    • ورهرام، غلامرضا. (13۶7)، نظام سیاسی و سازمان‎های اجتماعی ایران در عصر قاجار، تهران: معین.
    • ویسهوفر، یوزف. (1377)، ایران باستان، ترجمه مرتضی ثاقب‎فر، تهران: ققنوس.

    ب) مقالات

    • حافظ‎نیا، محمدرضا؛ پارسایی، اسماعیل و حسین‎پورپویان، رضا (1390)، بررسی تطبیقی تأثیر نهادهای محلی قبل و بعد از انقلاب اسلامی بر مشارکت شهروندی (مطالعۀ موردی: خانۀ انصاف و شورای حل اختلاف)، پژوهش‌های جغرافیایی و انسانی، (77)، 1۴۵-1۶۴.
    • حسینی تهرانی، مرتضی (1329. ش)، تشخیص اموال عمومی از خالصجات، کانون وکلا، (1)، 1۷-1۶.
    • راستین، منصور (13۴7)، «اداره امور خانۀ انصاف»، تلاش، (9)، ۳۹-۴۳.
    • سجادی، نجمه و بیگدلی، علی (1۴0۴)، ظهور و تکوین تکنوکراسی در حکومت محمدرضا شاه پهلوی، تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، 1۶(۴3)،1۰۱-1۲۴.

    Doi: 10.22034/JIIPH.2025.63780.2538

    • شریف، علی‌اصغر (13۴3)، طلیعه خانۀ انصاف، کانون وکلا، (93)، ۱8-۲8.
    • شهلا، مهدی (بی‎تا)، خانۀ انصاف، کانون وکلا، تهران: وزارت دادگستری، (۶7)، ۶۷-۷۶.
    • فتحی‌پور، علی (13۴2)، طرح قانون تشکیل خانۀ انصاف در دهات، کانون وکلا، (8۶)،۸۶-۹۴.
    • نجاتی حسینی، محمود (1380)، جامعه مدرن، شهروندی و مشارکت، مدیریت شهری و روستایی، (۵)،۶-۱۵.

    ج) روزنامه

    • رستاخیز، دوشنبه، ۶ بهمن‌ماه 13۵۴، شماره 22۴.
    • عدل پهلوی، وزارت دادگستری، ویژه‎نامه سالروز خانه‎های انصاف، 21 مهرماه سال 13۵1.

    د) مصاحبه

    • آتشی، مسعود، استان بوشهر، شهرستان دشتستان، شهر برازجان، اردیبهشت‌ماه سال 1۴03ش.
    • بهرامی، حسین، استان بوشهر، شهرستان دشتی، شهر خورموج، مهرماه سال 1۴03ش.
    • زارعی، حمید، استان بوشهر، شهرستان دشتی، شهر خورموج، شهریورماه سال 1۴03ش.
    • سعیدی، محمود، استان بوشهر، شهرستان دیر، شهر آبدون، اسفندماه سال 1۴00ش.
    • علامی، رضا، استان بوشهر، شهر بوشهر، مردادماه سال 1۴02ش.
    • قلی‎پور، استان بوشهر، شهرستان دشتستان، شهر شبانکاره، تیرماه سال 1۴02ش.
    • کاشفی، جمال، استان بوشهر شهرستان دشتی، شهر خورموج، آبان ماه سال 1۴03ش.
    • مرادی، حبیب، استان بوشهر، شهرستان دشتی، شهر کاکی، تیرماه سال 1۴02ش.
    • منصوری منش، جمال، استان بوشهر، شهرستان دشتی، شهر خورموج، تیرماه سال 1۴02ش.

    ذ) اسناد

    اسناد منتشرنشده

    • ساکما، 0001/12۵9۴2/293
    • ساکما، 0001/13133۵/293
    • ساکما، 0001/37738/293
    • ساکما، 0003/13133۵/293
    • ساکما، 0003/192۵۵/293
    • ساکما، 000۴/13133۶/293
    • ساکما، 000۵/12۵218/293
    • ساکما، 000۵/12۵۴۴۴/293
    • ساکما، 000۵/۵8/320/93
    • ساکما، 000۶/13133۵/293
    • ساکما، 000۶/۶188/3۴0
    • ساکما، 0007/12۵218/293
    • ساکما، 0007/12۵219/293
    • ساکما، 0007/808۵/293
    • ساکما، 0009/37738/293
    • ساکما، 0012/12۵۴۴۴/293
    • ساکما، 0022/13133۶/293
    • ساکما، 000۶۵/1313۵1/293

    اسناد منتشرشده

    • گزارش دولتی (13۴۴)، قانون تشکیل خانۀ انصاف و آئین‎نامه‎های آن، وزارت دادگستری، تهران.
    • گزارش دولتی (13۴7)، قانون تشکیل خانۀ انصاف و آئین‎نامه‎های مربوط به آن، وزارت دادگستری، تهران.
    • مجموعه مصوبات ادوار اول و دوم قانون‌گذاری مجلس شورای ملی (بی‎تا)، مجلس شورای اسلامی، تهران.
    • مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی (1337. ش)، مجموعه قوانین و مصوبات سال 1337. ش، مجلس شورای اسلامی، تهران.
    • مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی ( ش)، مجموعه قوانین و مصوبات سال 1337. ش، مجلس شورای اسلامی، تهران.
Journal of Iranian Islamic Period History
Volume 17, Issue 46
September 2026
Pages 125-157

Files

History

  • Receive Date: 08 November 2025
  • Revise Date: 30 April 2026
  • Accept Date: 19 May 2026

Share

How to cite

Statistics