1
Professor, Department of History, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2
PhD Candidate in Post-Islamic Iranian History, University of Tabriz, Tabriz, Iran
10.22034/jiiph.2025.62737.2528
Abstract
The Iraqi school of historiography is considered one of the most important traditions of Islamic historiography during the early Islamic centuries. It developed primarily in the two prominent cities of Basra and Kufa. Its methods, themes, and historiographical content distinguished it from the Medinan school, another major tradition of early Islamic historiography. The akhbari method, along with themes such as Ayyam al-Arab and Ansab al-Arab, both of which were deeply rooted in Arab tribal culture, constituted some of the defining features of the Iraqi historiographical tradition. In addition to the influence of the emerging Islamic culture, the methods of compilation, as well as the themes and content of historical writing, were shaped by the tribal structures of Basra and Kufa, the oral traditions inherited from the pre-Islamic period, and the cultural heritage of non-Muslim peoples. Abu Mikhnaf, Abu al-Hasan al-Mada'ini, Abu Ubayda Mu'ammar ibn al-Muthanna, and al-Haytham ibn 'Adi were among the most prominent representatives of the Iraqi school of historiography. This school was influenced by the methods and themes of pre-Islamic Iranian historiography while, in turn, exerting an influence on Iranian historiography during the Islamic period. This article examines the formation and development of the Iraqi school of historiography, with particular emphasis on its relationship with the Iranian historiographical tradition before Islam and with Iranian historiography during the early Islamic centuries.
ابنقتیبه دینوری، ابن محمد عبدالله بن مسلم (13۴3/192۵). عیونالاخبار، المجلد اول، بیروت: دارکتاب العربی.
اصطخری، ابواسحق ابراهیم (13۶8). مسالک و ممالک، به اهتمام ایرج افشار، تهران: علمی و فرهنگی.
اصفهانی، حمزه بن حسن (13۴۶). تاریخ پیامبران و شاهان (سنی ملوکالارض و الانبیاء)، ترجمه دکتر جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
ابنندیم (13۶۶).الفهرست، ترجمه و تحقیق محمدرضا تجدد، تهران: امیرکبیر.
ابیمخنف (۱۳۹۳).مقتلالحسین، تصحیح و ترجمه حجتالله جودکی، قم: خیمه.
ابیمخنف (1380). مقتلالحسین، نخستین گزارش مسند از نهضت عاشورا، تحقیق محمدهادی یوسفی غروی، ترجمه و تدوین جواد سلیمانی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
بلعمی، ابوعلی (1373). تاریخنامه طبری، تصحیح و تحشیه محمد روشن، ج 1، تهران، البرز.
الدوری، عبدالعزیز (1۴20ق./2000م).بحث فی نشأه علم التاریخ عندالعرب، مرکز زاید التراث و التاریخ.
الدوری، عبدالعزیز (139۴). «مکتب تاریخنگاری عراق در قرن سوم»؛ در: تاریخنگاری در اسلام، ترجمه و تدوین یعقوب آژند، تهران، گستره.
الدوری، عبدالعزیز (1387). «مکتب تاریخنگاری عراق» محجوب الزویری، در: حسن حضرتی، دانش تاریخ و تاریخنگاری اسلامی، دانشگاه باقرالعلوم، قم: بوستان کتاب.
روزنتال، فرانتس (13۶۶- 13۶8). تاریخ تاریخنگاری در اسلام، 2 جلد، ترجمه دکتر اسدالله آزاد، مشهد: آستان قدس رضوی.
زریاب خوئی، عباس (13۶۶-13۶8). «مورخان ایران در عهد اسلامی»، در: بزمآورد: شصت مقاله دربارة تاریخ، فرهنگ و فلسفه، تهران: علمی.
زرینکوب، عبدالحسین (1371). تاریخ ایران بعد از اسلام، تهران: امیرکبیر.
سالم، سید عبدالعزیز (1981). التاریخ و المورخون العرب، بیروت: دارالنهضه العربیه.
سجادی، سیدصادق و عالمزاده، هادی (1382). تاریخنگاری در اسلام، تهران: سمت.
سجادی، سیدصادق (1۴00).تاریخنگاری در قلمرو اسلام: مکتبها شیوهها و انواع تاریخنگاری، تهران: فرهنگ جاوید.
سخاوی، شمسالدین (13۶8). «الاعلان بالتوبیخ لمن ذم اهلالتاریخ»، در: فرانتس روزنتال، تاریخ تاریخنگاری در اسلام، بخش دوم، ترجمه دکتر اسدالله آزاد، مشهد: آستان قدس رضوی.
شاکر، مصطفی (1983).التاریخ العربی و المورخون: دراسه فی تطور علم التاریخ و معرفه رجاله فی الاسلام، جلد 1، بیروت: دارالعلم للملایین.
شاکر، مصطفی (1387). «تکوین تاریخنگاری اسلامی»، ترجمه مهران اسماعیلی، در: حسن حضرتی،دانش تاریخ و تاریخنگاری اسلامی، قم: بوستان کتاب،.
طبری، محمد بن جریر (13۵2).تاریخالرسل و الملوک، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج اول، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
قرشی، ی. ﻫ. (13۶7). «تاریخنگاری»، ترجمه حسن انوشه در: میان محمد شریف، تاریخفلسفه در اسلام، ج سوم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
گیب (139۴). «تطور تاریخنگاری در اسلام»، در: تاریخنگاری در اسلام، ترجمه و تدوین یعقوب آژند، تهران، گستره.
محمدی، محمد (1323). فرهنگ ایرانی (تأثیر آن در تمدن اسلام و عرب)، تهران: چاپخانه پیمان.
محمدی ملایری، محمد (1382).تاریخ فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی بهعصر اسلامی، ج ۵، تهران: توس.
نصر بن مزاحم (13۶۴). واقعه صفین در تاریخ، ترجمۀ کریم زمانی، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
یحیی بن ابراهیم بن علی الیحیی (1۴01). روایتهای ابومخنف در تاریخ طبری عصر خلفای راشدین، ترجمه میثم کرمی، طالعت دهپهلوان و محمدعلی کاظمیتبار، تهران: نشر نگاه معاصر.
ghadimi gidari, A. and Abbas Najm Alghazali, Z. (2026). The Iraqi School of Historiography and Its Relationship to Iranian Historiography. Journal of Iranian Islamic Period History, 17(46), 101-123. doi: 10.22034/jiiph.2025.62737.2528
MLA
ghadimi gidari, A. , and Abbas Najm Alghazali, Z. . "The Iraqi School of Historiography and Its Relationship to Iranian Historiography", Journal of Iranian Islamic Period History, 17, 46, 2026, 101-123. doi: 10.22034/jiiph.2025.62737.2528
HARVARD
ghadimi gidari, A., Abbas Najm Alghazali, Z. (2026). 'The Iraqi School of Historiography and Its Relationship to Iranian Historiography', Journal of Iranian Islamic Period History, 17(46), pp. 101-123. doi: 10.22034/jiiph.2025.62737.2528
CHICAGO
A. ghadimi gidari and Z. Abbas Najm Alghazali, "The Iraqi School of Historiography and Its Relationship to Iranian Historiography," Journal of Iranian Islamic Period History, 17 46 (2026): 101-123, doi: 10.22034/jiiph.2025.62737.2528
VANCOUVER
ghadimi gidari, A., Abbas Najm Alghazali, Z. The Iraqi School of Historiography and Its Relationship to Iranian Historiography. Journal of Iranian Islamic Period History, 2026; 17(46): 101-123. doi: 10.22034/jiiph.2025.62737.2528
)