The Soraya Newspaper’s Approach to Opponents of Modern Schools in Iran

Document Type : Research Paper

Authors

1 PhD Candidate in Post-Islamic Iranian History, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran

2 Professor, Department of History, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran

3 Associate Professor, Department of History, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran

4 Professor, Department of History, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.

10.22034/jiiph.2026.70849.2620

Abstract

The inefficiency of Iran’s educational system during the Qajar period, together with the opposition of traditionalist groups to modern forms of education, prompted critical responses from contemporary intellectuals and journalists. Soraya, one of the influential newspapers of the reign of Mozaffar al-Din Shah, was among the publications that took advantage of the relatively free press environment in Egypt and its independence from censorship in Iran to publish numerous critical articles on educational reform. Given the significance of this issue, the present study employs a descriptive-analytical approach to examine how Soraya addressed the obstacles to educational reform in Iran and the strategies it adopted in confronting opponents of modern education. The findings indicate that, in addition to advocating the replacement of the traditional and inefficient school system with a modern educational model, Soraya, as a newspaper published outside Iran, reflected the broader conflict between reformist and conservative currents. It also strongly criticized traditionalist clerics and other opponents of modern schools who, according to the newspaper, invoked religious concerns to hinder their expansion and preserve their social influence. As one of the more outspoken newspapers of the period, Soraya contributed to the formation of a critical discourse on educational modernization and supported the expansion of modern schools by bringing traditionalist opposition into public debate, drawing on Western historical experiences, and appealing to Islamic principles. By encouraging the founders and supporters of modern schools to resist conservative opposition, the newspaper played a distinctive role in promoting educational reform in comparison with many other contemporary publications

Keywords

Main Subjects


  • کتاب‌ها

    • ارفع‌الدوله (1345)، ایران دیروز (خاطرات پرنس ارفع)، تهران: چاپخانه وزارت فرهنگ و هنر.
    • امید، حسین (1322). تاریخ فرهنگ آذربایجان، ج1، تبریز: چاپخانه فرهنگ.
    • براون، ادوارد گرانویل (1377). تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دوره مشروطیت، ج2، ترجمه محمد عباسی، تهران: کانون معرفت.
    • بلوشر، ویپرت نون (1363). سفرنامه بلوشر (گردش روزگار در ایران)، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.
    • بنجامین، سمیوئل گرین ویلر (1363). ایران و ایرانیان عهد ناصرالدین‌شاه، ترجمه حسین کردبچه، تهران: جاویدان.
    • حیرت سجادی، عبدالحمید (1380). پیشینه آموزش‌وپرورش در کردستان، زیر نظر فاروق داوود پور، تهران: نشر عابد.
    • دلریش، بشری (1375). زن در دورۀ قاجار، تهران: دفتر مطالعات دینی هنر.
    • دولت‌آبادی، یحیی (1362). حیات یحیی، ج1، تهران: عطار و فردوسی.
    • رشدیه، فخرالدین (1370). زندگی‌نامه پیر معارف رشدیه بنیانگذار فرهنگ نوین ایران، تهران: هیرمند.
    • رضازاده ملک، رحیم (1354). سوسمارالدوله، تهران: دنیا.
    • ساناساریان، الیز (1384). جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از 1280 تا انقلاب 57)، ترجمه نوشین احمدی خراسانی، تهران: اختران.
    • سرمد، غلامعلی (1372). اعزام محصل به خارج از کشور در دورۀ قاجار، تهران: بنیاد.
    • صدر هاشمی، محمد (1363). تاریخ جرائد و مطبوعات ایران، ج2، اصفهان: کمال.
    • صدیق، عیسی (1338). تاریخ فرهنگ ایران از آغاز تا زمان حاضر، تهران: دانشگاه تهران.
    • صدیق، عیسی (1340). یادگار عمر، تهران: سازمان سمعی و بصری.
    • فخرایی، ابراهیم (1353). گیلان در جنبش مشروطیت، تهران: شرکت سهامی جیبی.
    • قاسمی پویا، اقبال (1377). مدارس جدید در دورۀ قاجاریه، بانیان و پیشروان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
    • کرمانی، ناظم الاسلام (1391). تاریخ بیداری ایرانیان، تهران: امیرکبیر.
    • کسروی، احمد (1363). تاریخ مشروطه ایران، ج1، تهران: امیرکبیر.
    • کهن، گوئل (1360). تاریخ سانسور در مطبوعات ایران (از 1253 هـ. ق تا صدور فرمان مشروطیت)، ج1، تهران: آگاه.
    • محبوبی اردکانی، حسین (1370). تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، ج1، تهران: دانشگاه تهران.
    • ناطق، هما (1375). کارنامه فرهنگی فرنگی در ایران، پاریس: خاوران.

    مقاله‌ها

    • آبسالان، صادق (1398)، پروبلماتیک شدن گفتمان آموزش در ایران و آغاز منازعه گفتمانی پیرامون نهاد آموزش در دورۀ قاجار، مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 11 (2)، 103-128.    Doi:10.22035/isih.2019.3088.3399
    • خسروی زارگز، مسلم (1386). بررسی روند فرازوفرود روزنامه ثریا، یاد، تهران: (84)، 21-39.
    • رادمرد، محمد و حجازی، سید نصرالله (1396). تلقی روزنامه حکمت از لزوم مدارس جدید، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 8(3)، 68-89.
    • زارعی، ستار و زرگری‌نژاد، غلامحسین (1397). نقش تعلیم و تربیت در ترقی و پیشرفت ایران دورۀ قاجار از منظر روزنامه‌های فارسی‌زبان مصر، مطالعات تاریخ اسلام، 10 (38)، 137-115.
    • مشایخی، احمد (1389). تحولات آموزشی نوین در عصر قاجار و تأثیر آن بر گسترش تأسیس مدارس در بوشهر. تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، تبریز. (1)1، 105-110
    • محمدی، محمود (1394). روحانیون و مدارس جدید ایران، تربیت اسلامی، 10(21)، 107-130.

    روزنامه‌ها

    • ارکان بنای مدنیت، 5 شعبان 1316.
    • اعلان مدرسه سادات، 26 ربیع‌الثانی 1317.
    • الناس موتی و اهل‌العلم احیاء، 27 رجب 1316.
    • بشارت و تبریک، 26 ذی‌حجه 1316.
    • بقیه مقاله ‌المدارس من احیاها فکانما احیاءالناس جمیعا، 5 ربیع‌الثانی 1317.
    • بقیه مقاله لیس للانسان الا ما سعی، 10 جمادی‌الاول 1317.
    • بقیه مقاله لیس للانسان الا ما سعی، 8 شوال 1316.
    • بقیه مقاله مخصوصه مصاحبه، 26 ذی‌حجه 1316.
    • تشکر و امتنان، 3 جمادی‌الاول 1317.
    • ثریا، 10 جمادی‌الاول 1317.
    • ثریا، 13 ذی‌قعده 1316.
    • ثریا، 19 ربیع‌الاول 1317.
    • ثریا، 19 ربیع‌الاول 1317.
    • ثریا، 19 ربیع‌الثانی 1317.
    • ثریا، 23 جمادی‌الثانی 1317.
    • خون یحیی و تلال بیت‌المقدس سد مدرسه انتظام‌الممالک و متن ثریا، 10 محرم 1317.
    • خون یحیی و تلال بیت‌المقدس مدرسه انتظام‌الممالک و متن ثریا، 15 صفر 1317.
    • خون یحیی و تلال بیت‌المقدس مدرسه انتظام‌الممالک و متن ثریا، 21 ربیع‌الاول 1317.
    • خون یحیی و تلال بیت‌المقدس مدرسه انتظام‌الممالک و متن ثریا، 24 محرم 1317.
    • دارالسلطنه تبریز، 22 صفر 1317.
    • دارالعلم شیراز، 13 ذی‌قعده 1316.
    • زاری ثریا بر تفرقه امت و فلاکت ملت، 22 صفر 1317.
    • صورت مقاله، 24 جمادی‌الاول 1317.
    • قل لا اسالکم علیه اجرا الا الموده فی‌القربی، 3 جمادی‌الاول 1317.
    • مقاله مخصوصه مدارس من احیاها فکانما احیاء الناس جمیعا، 27 ذی‌قعده 1316.
    • مقاله مخصوصه مصاحبه، 19 ذی‌حجه 1316.
    • مقاله مخصوصه، 28 جمادی‌الآخر 1316.
    • مکتوب از اصفهان، 23 جمادی‌الثانی 1317.
    • مکتوب از بغداد، 10 محرم 1317.
    • مکتوب شهری، 17 جمادی‌الاول 1317.
    • منافع‌العلم و خساره‌الجهاله، 26 ربیع‌الثانی 1317.
    • مویه ثریا بر جگرگوشه‌گان وطن، 29 صفر 1317.
    • هموطنان را مژده و بشارت، 24 جمادی‌الاول 1317.