دانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X164520260228Political Activism of Tudeh Party-Linked Students in the Nationalization of Oil Movement (A Case Study of Tehran)کنشگری سیاسی دانش آموزان وابسته به حزب توده در جنبش ملی شدن نفت (مورد مطالعه شهر تهران)1262166410.22034/jiiph.2025.21332.2593FAرضابیگدلودانشیار گروه اجتماعی، پژوهشگاه انتظامی و مطالعات اجتماعی تهران، ایرانثریامرسلیکارشناسی ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی، دانشگاه الزهرا تهران، ایرانJournal Article20250813<em>Despite its prominence and influence in contemporary Iranian history, particularly during the oil nationalization movement, the student movement and the political-social activism of the student population have rarely received independent attention or research. With the collapse of Reza Shah's autocratic rule, a political-social open space emerged in Iran, providing fertile ground for the activities of various political, social, and religious currents, parties, and organizations. The oil nationalization movement was one of the most important political-social movements in contemporary Iranian history, offering a broad platform for organization, partisanship, and political mobilization among various social strata, including school students. This research, emphasizing the central importance of students in the oil nationalization movement, employs a historical method and draws upon sources, publications, documents, and memoirs related to this event. It aims to answer the question: What role did student organizations affiliated with the Tudeh Party in Tehran play in the oil nationalization movement? The findings indicate that this period marked one of the most significant phases of political action by students and student organizations in contemporary Iranian history. The Tudeh Party, recognizing that movements require action, political mobilization, organization building, and supporter recruitment, selected some of its most loyal supporters, its party "infantry", from among school students. By organizing them, the party brought them into the realm of political activism. Marches, rallies, slogan writing, and physical confrontations were among the most common forms of action, with Sharaf, Alborz, and Darolfonun high schools serving as the main centers of activism for Tudeh Party students.</em>جنبش دانشآموزی و کنشگری سیاسی-اجتماعی قشر دانشآموز، با وجود برجستگی و تأثیرگذاری در تاریخ معاصر ایران و بهویژه در جنبش ملی شدن نفت، بهندرت موردتوجه و پژوهش مستقل قرار گرفتهاست. با فروپاشی حکومت خودکامۀ رضاشاهی، فضای باز سیاسی-اجتماعی در ایران برقرار شد و زمینه برای فعالیت جریانها، احزاب و تشکلهای سیاسی، اجتماعی و مذهبی فراهم گردید. جنبش ملی شدن نفت، از مهمترین جنبشهای سیاسی-اجتماعی تاریخ معاصر ایران بود که بستری برای تشکلگرایی، تحزب و بسیج سیاسی اقشار مختلف اجتماعی ازجمله دانشآموزان مدارس را در سطح وسیعی فراهم ساخت. این پژوهش با عطف نظر به اهمیتِ محوری دانشآموزان در جنبش ملی شدن نفت، با استفاده از روش تاریخی و گردآوری دادهها با اتکا به منابع، نشریات، اسناد و خاطرات برجایمانده از این رویداد، درصدد پاسخ به این پرسش است که تشکلهای دانشآموزی وابسته به حزب توده در شهر تهران چه نقشی در جنبش ملی شدن نفت ایفا کردند؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که این برهه یکی از مهمترین دورههای کنش سیاسی دانشآموزان و تشکلهای دانشآموزی در تاریخ معاصر ایران است. حزب توده با آگاهی از اینکه جنبشها همواره نیازمند کنش، بسیج سیاسی، تشکلسازی و سازماندهی هواداران است، بخشی از مهمترین هواداران خود و به عبارت بهتر پیادهنظام حزبی خود را از بین مدارس و قشر دانشآموز برگزید و با سازماندهی، آنها را وارد میدان کنشگری سیاسی کرد. راهپیمایی، میتینگ، شعارنویسی و درگیری فیزیکی از بیشترین گونههای کنش، و دبیرستانهای شرف، البرز و دارالفنون از کانونهای اصلی کنشگریهای مربوط به مدارس و دانشآموزان حزب توده بودند.دانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X164520260228Interior Decoration and Furnishings of Homes and Their Role in Reflecting Social Distinctions in Qajar Iranدکوراسیون و تزئینات داخلی منازل و نقش آن در بازتاب تمایزات اجتماعی ایران در عصر قاجار27602166510.22034/jiiph.2025.67974.2586FAغفارپوربختیاراستادیار گروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد شوشتر، ایرانJournal Article20250802<em>Interior decoration and ornaments of houses in Iran during the Qajar era were of significant interest to many Iranians, who sought to reflect their social differences through these elements. This research, employing a descriptive-analytical method and utilizing historical sources and texts while applying Bourdieu's theory of social distinction, aims to provide relevant answers to the following questions: What role did the interior decoration and ornaments of houses in Iran during the Qajar era play in reflecting the differences between social classes? What was the attitude of the nobility towards this issue? How did the lower classes or the masses perceive the interior decoration of houses? The hypothesis of this research is that while the upper classes and the nobility sought to demonstrate their individuality, taste, or appreciation of art and beauty in the decoration and interior design of their houses, the lower and deprived classes focused on meeting their basic and primary needs. The findings indicate that the upper classes, in the matter of interior decoration, were primarily concerned with showing their individuality and distinction, thus placing great importance on luxury, aesthetics, and decorative elements inside their homes. In contrast, the lower classes viewed interior decoration as a matter of necessity, prioritizing cheapness, simplicity, and durability over luxury or aesthetic concerns.</em>دکوراسیون و تزئینات داخلی خانهها در ایران عصر قاجار موردتوجه بسیاری از ایرانیان قرار داشته و آنان کوشش میکردند تا بهصورت آگاهانه تمایزات اجتماعی خود را از طریق همین امر منعکس نمایند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهرهگیری از منابع و متون تاریخی و کاربست نظریۀ «تمایز اجتماعی» بوردیو مبتنی بر تفاوت در سلیقۀ اقشار فرادست و فرودست، در پی آن است تا برای این سؤالات پاسخ مناسب و درخوری بیابد: دکوراسیون و تزئینات داخلی خانهها در ایران عصر قاجار، چه نقشی در بازتاب تمایزات میان طبقات اجتماعی داشته است؟ نوع نگرش اعیان و اشراف به این مسئله چگونه بوده است؟ اقشار فرودست یا تودۀ مردم چگونه به مسئلۀ دکوراسیون داخلی خانهها مینگریستند؟ فرض پژوهش این است درحالیکه اقشار فرادست و اشراف در دکوراسیون و تزئینات داخلی خانهها بهدنبال نشان دادن تشخّص، و سلیقه یا ذائقۀ هنردوستی و زیباپسندی خود بودند، اقشار فرودست و محروم جامعه در امر دکوراسیون و تزئیناتِ داخلی، بهدنبال رفع نیازهای اساسی و اولیۀ خود بودند. یافتههای پژوهش نشان میدهد اقشار فرادست در امر دکوراسیون و تزئینات داخلی خانههای خود، چون در پی نشان دادن تشخّص و تمایز خود بودهاند، درنتیجه دقت و توجه بسیاری به تزئینات، تجملات و ابعاد زیباشناختی درون خانهها داشتهاند، درحالیکه اقشار فرودست همین امر را بیشتر براساس سلیقۀ ضرورتپسند و نگرشی مبتنی بر رفع نیازهای اساسی خود میدیدند و بنابراین عناصری همچون ارزانی قیمت، سادگی و عدم تجمل، و دوام یا طول عمر مصرف، در دکوراسیون و تزئینات منازل، بیشتر مدنظر آنها بوده استhttps://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_21665_3f66e730d34a1c8e1b44a8d430d6094b.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X164520260228The Imperatives behind the Recruitment of Francis Adolphe Perny in Iran’s Post-Constitutional Judicial System (1911–1926 CE / 1329–1344 AH)ضرورتهای استخدام فرانسیس آدولف پرنی در نظام قضایی ایران پس از مشروطه (1926-1911م./13۲۹-13۴۴ق.)61862166610.22034/jiiph.2025.66198.2564FAمحمد علیرنجبردانشیار گروه تاریخ، دانشگاه شیراز، ایرانسیدجوادموسوی دالینیدانشیار گروه تاریخ، دانشگاه شیراز، ایرانمهدیآریافر ( قسام )دانشجوی دکتری تاریخ دوره ایران اسلامی، دانشگاه شیراز، ایرانJournal Article20250302Abstract:<br />At the request of Mirza Hassan Khan Moshir-ul-Dawlah, Minister of Justice (1329 AH) and with the approval of the Second Session of the National Assembly (Dhu al-Hijjah 1329 - Dhu al-Qadah 1327), Francis Adolphe Perny prosecutor of the Redon-Brittany region in France was hired by the Iranian government as a judicial advisor. The purpose of his recruitment was to help bring about a transformation in the judiciary and its functioning. This is despite the fact that after the victory of the Constitutional Revolution and the formation of the National Assembly, major efforts had been made by the government and the parliamentarians to resolve the chaotic situation of the judiciary. From 1329 AH to 15 years later, i.e. until the end of the Qajar rule in 1304 AH, Adolf Perny sometimes served as more than an advisor in the structure of the judiciary of Iran and took numerous measures to transform and improve the judiciary in two organizational and legal fields.<br />The present research seeks to answer the question of what reasons or necessities led the government and the National Assembly to hire Monsieur Perny as a judicial advisor? The findings of our research show that the necessity of forming a correct and efficient judiciary consisting of valid organizational and substantive laws as one of the most important demands of the constitutionalists, as well as providing the necessary facilities for other countries to trust the functioning of judicial courts with the aim of abolishing capitulation, were among the necessities ofبا درخواست میرزا حسنخان مشیرالدوله، وزیر عدلیه (1329ق.) و موافقت مجلس دوّم شورای ملّی (ذیالحجۀ 1329 تا ذیقعدۀ 1327ق.) فرانسیس آدولف پرنی، دادستان منطقۀ ردون بریتانی در فرانسه، بهعنوان مستشار عدلیه به استخدام دولت ایران درآمد. این درخواست در راستای اجرای تصمیم دولت و مجلس جهت استخدام مستشاران خارجی با هدف بازسازی تشکیلات دولتی پس از مشروطه بود. آدولف پرنی از سال 1329ق. تا 15 سال بعد یعنی تا پایان حیات حاکمیت قاجار در سال 1304ش. گاهی فراتر از یک مشاور در ساختار عدلیۀ ایران مشغول به خدمت بود و اقدامات متعددی جهت تحوّل و بهسازی عدلیه در دو زمینۀ تشکیلاتی و حقوقی انجام داد. پژوهش پیشِ رو درصدد است تا به این سؤال پاسخ دهد که چه علل و یا ضرورتهایی موجب شد تا دولت و مجلس شورای ملّی موسیو پرنی را بهعنوان مستشار عدلیه استخدامکنند؟ یافتههای پژوهش ما نشان میدهد که ضرورت تشکیل عدلیهای صحیح و کارامد متشکل از قوانین تشکیلاتی و موضوعۀ معتبر بهعنوان یکی از مهمترین مطالبات مشروطهخواهان و نیز فراهم کردن امکانات لازم جهت اعتماد دیگر کشورها نسبت به نحوۀ عملکرد محاکم قضایی با هدف لغو کاپیتولاسیون ازجمله ضرورتهای استخدام پرنی بودهاست. خصوصاً اینکه تجربۀ کشورهای غربی بهخصوص فرانسه در این رابطه، مبنا و الگو قرار گرفته شد. با توجه به ماهیّت موضوع، روش تحقیق در این پژوهش تاریخی و با استفاده از شیوه توصیفی-تحلیلی صورت گرفته و اطلاعات بهصورت کتابخانهای گردآوری شدهاست.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_21666_d2cf1c32165c1231a2e62b35297e996e.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X164520260228Reflection of Professional Development Components of Educational System Agents in Circulars and School Inspectors' Reports (1925–1971 CE)بازتاب مؤلفه های توسعه حرف های کارگزاران نظام آموزشی در متحدالمآل ها و گزارش های بازرسان مدارس (1304-1350ش)871112166710.22034/jiiph.2026.66860.2569FAزهراعلیزاده بیرجندیدانشیار گروه تاریخ، دانشگاه بیرجند، ایراناکرمناصریاستادیار گروه تاریخ دانشگاه فرهنگیان تهران، ایرانJournal Article20250419<em>An interdisciplinary approach that links the history of education with the knowledge and methods of management sciences opens new horizons for analyzing professional development policies. This approach, which combines critical analysis of historical documents with managerial models, enables a deeper understanding of decision-making contexts, executive mechanisms, and organizational outcomes. The integration of these two fields transforms the past into an effective resource for rethinking and improving educational systems, enhancing the ability to explain the gaps between theory and practice. Such a perspective provides the foundation for designing policies that, in addition to addressing historical and cultural needs, contribute to enhancing the efficiency of educational structures. Professional development is a relatively new concept in the fields of management and education, aimed at enhancing the knowledge, attitudes, character, and skills of staff and managers to achieve organizational growth. This article aims to analyze professional development across five dimensions, physical, ideological, ethical, scientific, and social, within educational documents from 1925 to 1971 (1304–1350 SH). The main objective is to evaluate how the components of professional development were reflected in the educational documents of that period, with a particular focus on school inspectors’ reports and Motahhed al Ma’al circulars. Using documentary analysis of historical data from 1925–1971, this study reviews professional development in educational laws and strategies. Actions included drafting laws, publishing journals, founding teacher training and research institutions, and embedding ethics in curricula. However, urban-focused policies and the neglect of rural and nomadic needs limited the overall impact.</em>رویکرد میانرشتهای در پیوند حوزۀ تاریخ آموزشوپرورش با دانش و روشهای علوم مدیریت، افق تازهای برای تحلیل سیاستهای توسعه حرفهای میگشاید. این رویکرد، با بهرهگیری همزمان از تحلیل انتقادی اسناد تاریخی و الگوهای مدیریتی، امکان فهم عمیقتری از بسترهای تصمیمگیری، سازوکارهای اجرایی و پیامدهای سازمانی را فراهم میسازد. ترکیب این دو حوزه، گذشته را به منبعی کارامد برای بازاندیشی و بهبود نظامهای آموزشی بدل کرده و ظرفیت تبیین شکافهای میان نظریه و عمل را افزایش میدهد. چنین نگاهی زمینهساز طراحی سیاستهایی است که علاوه بر پاسخ به نیازهای تاریخی و فرهنگی، به ارتقای کارامدی ساختارهای آموزشی میانجامد. توسعه حرفهای یکی از مفاهیم نو در حوزه مدیریت و سازمان و بهویژه در حوزۀ آموزشوپرورش و سیاستگذاری آموزشی است که هدف آن ارتقای دانش، بینش، منش و مهارتهای کارکنان و مدیران برای توسعه سازمانی است. مقالۀ حاضر میکوشد مقولۀ توسعه حرفهای را براساس ساحتهای پنجگانۀ جسمانی، اعتقادی، اخلاقی، علمی و اجتماعی در اسناد آموزشی سالهای۱۳۰۴ تا ۱۳۵۰ش تحلیل کند. هدف اصلی، ارزیابی بازتاب مؤلفههای توسعه حرفهای در اسناد آموزشی آن دوره، با تکیه بر گزارشهای بازرسان مدارس و متحدالمآلهاست. پژوهش با روش اسنادی و تحلیل محتوای دادههای تاریخی، به بررسی جایگاه مؤلفههای توسعه حرفهای در قوانین آموزشی و راهکارهای آن در دورۀ مذکور پرداختهاست. نتایج نشان میدهد که در این دوره، اقداماتی چون تدوین قوانین، انتشار مجله، تأسیس سازمان تربیتمعلم و تحقیقات تربیتی و گنجاندن مباحث اخلاق و تربیت حرفهای در دروس دارالمعلمات انجام شد. با وجود اهمیت این اقدامات، تمرکز سیاستهای آموزشی در شهرها و عدم انطباق برخی سیاستها با نیازهای روستاییان و عشایر، مانع کارامدی کامل آنها گردید.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_21667_5bed96c4d94885628eecd02322b9e585.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X164520260228An Examination of the English Translation of the Tārikh-i Jihāngushāy of Juwayni Based on the Translation of Court Terminologyبررسی ترجمۀ انگلیسی تاریخ جهانگشای جوینی براساس ترجمۀ اصطلاحات دیوانی1131392166810.22034/jiiph.2026.67904.2585FAیزدانفرخیدانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور تهران، ایران0000-0002-0874-4253فاطمهعلیزادهکارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور تهران، ایرانJournal Article20250628<em>Beyond the intrinsic importance of Juvaynī’s Tārīkh-i Jahān-gushā for understanding the Mongol era and its formative influence on subsequent historiographical traditions, the English translation of this work has played a decisive role in the development of Iranian and Mongol studies. It has significantly shaped the knowledge of non-Iranian, English-speaking scholars regarding this period, and their research has often been influenced by the translator’s interpretive choices, with the translation itself frequently serving as a point of reference or scholarly standard for later investigations. A significant portion of the complexities inherent in this text, and, consequently, in its English rendering, concerns the translation of administrative terminology used under Mongol rule. The profound transformations that occurred within the administrative apparatus have consistently posed major challenges for scholars of bureaucratic history, challenges that are magnified for the translator tasked with conveying such terms with precision. Accordingly, the central question of this study is: What strategies did Boyle employ in translating the administrative vocabulary of the period? The findings of this research indicate that the translator adopted three principal strategies when confronted with difficult administrative terms: historical equivalence, descriptive translation, and transliteration. Although Boyle translated most of these terms by employing historically informed English equivalents, linguistic and conceptual constraints led him, in certain instances, to use descriptive, phrase-based renderings or to resort to transliteration accompanied by explanatory footnotes. Ultimately, the study demonstrates that, aside from a small number of exceptional cases, Boyle possessed a generally sound understanding of the administrative lexicon and produced a translation that is both effective and elucidatory</em><em>.</em>در کنار اهمیت تاریخ جهانگشای جوینی در شناخت دورۀ مغول و تأثیر آن در متون پس از خود، میتوان گفت ترجمۀ انگلیسی این کتاب در جهان ایرانشناسی و مغولشناسی نقش مهمی در شناخت پژوهشگران غیرایرانی و آشنا به زبان انگلیسی از این دوره داشته و پژوهشهای ایشان متأثر از شیوۀ ترجمۀ محتوای این اثر بوده و یا ملاکی برای ادامۀ پژوهشها در این زمینه به شمار میآمدهاست. بخش مهمی از دشواریهای این کتاب و لاجرم ترجمۀ انگلیسی آن، مربوط به ترجمۀ واژگان اداری دورۀ حکمرانی مغولهاست، زیرا دگرگونیهای پیشآمده در حوزۀ دستگاه حکمرانی، همواره محققان حوزۀ دیوانسالاری را با چالش بزرگی رویاروی کرده که بهتبع آن، مترجم اثر نیز دچار چالش بیشتری خواهد شد. لذا پرسش این پژوهش آن است که در ترجمۀ بویل، چه شیوهای برای بازگردانی واژگان اداری در پیشگرفته شدهاست؟ این پژوهش نشان میدهد که مترجم سه شیوه را در مواجهه با واژگان دشوار اداری در پیش گرفته که میتوان آن را «معادلسازی تاریخی»، «ترجمۀ توصیفی» و سرانجام «ترانویسی» نام نهاد و دستهبندی کرد. وی اگرچه بخش بیشتر این واژگان را با معادلهای تاریخی واژگان به انگلیسی ترجمه کرده اما بهدلیل محدودیتهای زبانی، از دو شیوه ترجمۀ توصیفی در قالب عبارت و نیز نویسهگردانی و توضیح آن در پانوشت نیز بهره بردهاست. سرانجام این پژوهش نشان میدهد که بهغیراز چند مورد معدود، وی در بیشتر موارد، درک درستی از واژگان اداری داشته و ترجمۀ راهگشایی عرضه داشتهاست.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_21668_d8109d27ed1255301621599c718f9751.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X164520260228Mohammad Khan Zanganeh: An Analysis of Power, Diplomacy, and Agency in Qajar Azerbaijan (1860–1878 CE / 1246–1257 AH)محمدخان زنگنه: تحلیل قدرت، دیپلماسی و کارگزاری در آذربایجان قاجاری (1246-1257ق)1411642166910.22034/jiiph.2025.67320.2576FAشهنازمحمودیدانشجوی دکتری ایران بعد از اسلام گروه تاریخ ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج. ایرانکیوانشافعیاستادیار گروه تاریخ، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایرانمحمدقربانکیانیاستادیار گروه تاریخ، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایرانسجاددادفردانشیار گروه علوم تاریخی، دانشگاه رازی کرمانشاه، ایرانJournal Article20250515<em>This research aims to examine and analyze the role of Mohammad Khan Zanganeh, Amir Nezam (Governor-General) of Azerbaijan during the Qajar era, by exploring various dimensions of his power and diplomacy in the province. Mohammad Khan Zanganeh, relying on his family lineage and personal merits, managed to gain the trust of Abbas Mirza and Mohammad Shah Qajar, becoming one of the main agents of the government. After Abbas Mirza's departure from Azerbaijan, he effectively assumed responsibility for administering the province and engaging with the political representatives of foreign governments. Following the death of Fath-Ali Shah and during the succession crisis, Mohammad Khan played a key role in stabilizing the reign of Mohammad Mirza through military support. This study, employing an analytical-historical approach and relying on primary sources, examines the background and circumstances of Mohammad Khan's presence at the Qajar court. It investigates his role in maintaining security and tranquility in Azerbaijan, managing both the internal and external affairs of the province, and pursuing the rights of Iranian citizens. The findings of this research indicate that Mohammad Khan Zanganeh, utilizing his political intelligence, diplomatic skills, and military capabilities, played a significant role in consolidating Qajar power and preserving Iran's interests in the Azerbaijan region.</em>این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل نقش محمدخان زنگنه، امیرنظام آذربایجان در دورۀ قاجار، به واکاوی ابعاد مختلف قدرت و دیپلماسی وی در این ایالت میپردازد. محمدخان زنگنه، با اتکا به تبار خانوادگی و شایستگیهای فردی، توانست اعتماد عباسمیرزا و محمدشاه قاجار را جلب نموده و به یکی از کارگزاران اصلی حکومت تبدیل شود. با خروج عباسمیرزا از آذربایجان، او عملاً مسئولیت ادارۀ این ایالت و تعامل با نمایندگان سیاسی دول خارجی را بر عهده گرفت. پس از فوت فتحعلیشاه و در بحران جانشینی، محمدخان با حمایت نظامی از محمد میرزا نقشی کلیدی در تثبیت سلطنت وی ایفا کرد. پژوهش حاضر، با استفاده از رویکردی تحلیلی-تاریخی و تکیه بر منابعِ دستاول، ضمن بررسی پیشینه و چگونگی حضور محمدخان در دربار عباسمیرزا قاجار، نقش وی را در حفظ امنیت و آرامش آذربایجان، مدیریت امور داخلی و خارجی این ایالت، و همچنین پیگیری حقوق اتباع ایرانی موردبررسی قرار میدهد. نتایج این پژوهش نشان میدهد که محمدخان زنگنه با بهرهگیری از هوش سیاسی، مهارتهای دیپلماتیک، و تواناییهای نظامی، نقش بسزایی در تثبیت قدرت قاجار و حفظ منافع ایران در منطقه آذربایجان ایفا نمودهاست.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_21669_0f3351a9f0d664e7ed79504a02dace88.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X164520260228The Dimensions and Political-Psychological Personality Traits of Shah Abbas I of the Safavid Dynastyابعاد و خصلتهای شخصیتی - روانشناختی سیاسی شاهعباس اول صفوی1651932167010.22034/jiiph.2025.67749.2582FAامیرعلیمختاری مرزروددانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی تهران، ایران0009-0000-2303-0403ابراهیمبرزگراستاد گروه علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی تهران، ایرانJournal Article20250609<em>Shah Abbas I of the Safavid dynasty, one of the most significant rulers in Iranian history, ascended to power during a period marked by foreign invasions and internal rebellions. Over his 42-year reign, he transformed a fragmented land lacking central authority into a prosperous and powerful Iran. While his life and actions have been extensively studied, a systematic analysis of his personality and political behavior through the lens of political psychology has received less attention. This study addresses this gap by examining the political psychology of Shah Abbas the Great, offering a deeper understanding of the reasons behind his performance during his reign. The research seeks to answer the question: "What are the most important personality and psychological traits of Shah Abbas I of the Safavid dynasty?" The methodology involves qualitative content analysis, with data collected from documentary sources. The findings indicate that a combination of feelings of inferiority stemming from childhood experiences (parental distance, birth order, and manipulation by the Qizilbash) and the critical conditions at the start of his reign (Iran's weakness against its neighbors and his father's ineffective governance) played a decisive role in shaping his personality. These factors led to the development of dual compensatory behavioral mechanisms: "self-centeredness" through power-seeking and domineering behavior, and "other-centeredness" through benevolent populism, which benefited society</em>شاهعباس اول صفوی یکی از مهمترین پادشاهان صفوی و تاریخ ایران، زمانی به قدرت رسید که ایران مورد یورش قدرتهای خارجی و شورشهای داخلی قرار داشت. او طی ۴۲ سال حکمرانی خود توانست سرزمینی که در آن قدرت مرکزی وجود نداشت، به ایرانی آباد و قدرتمند تبدیل کند. اگرچه زندگانی و اقدامات او بهکرات مورد بررسی تاریخی قرار گرفته، اما تحلیل نظاممند شخصیت و رفتار سیاسی او بر پایة نظریههای روانشناسی سیاسی کمتر مورد توجه بوده است. این پژوهش با تمرکز بر این خلأ، درصدد ارائة تفسیری بهتر نسبت به چرایی روانشناختی سیاسی عملکرد او در طول سلطنتش بوده است. تحقیق حاضر به دنبال پاسخ به سؤال «مهمترین ابعاد و خصلتهای شخصیتی - روانشناختی سیاسی شاهعباس اول صفوی کداماند؟» است. روش پژوهش تحقیق حاضر، تحلیل محتوای کیفی و روش جمعآوری دادهها و اطلاعات اسنادی است. یافتههای پژوهش نشان میدهد ترکیب احساس کهتری ناشی از تجارب کودکی (دوری از والدین، ترتیب تولد و ابزارشدگی توسط قزلباشان) و شرایط بحرانی آغاز پادشاهی او (برآمده از ضعف ایران در برابر همسایگان و ضعف حکمرانی پدر)، نقش تعیینکنندهای در شکلگیری شخصیت وی داشته است. این دو عامل موجب شکلگیری سازوکارهای جبرانی دوگانة رفتاری «خودمحوری» از مسیر قدرتطلبی سلطهجویانه، و گرایش همزمان به «دیگرمحوری» از طریق مردمداری مفید به حال جامعه در وی شده است.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_21670_5275a3e9eac0651e9889456a7891509c.pdf