دانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X154020240922Collection of articles number 40مجموعه مقالات شماره 40119220509FAJournal Article20251005https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_20509_f3641bb578e946b753f98c77647f989a.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X154020240923Survey of the Social and Economic Position of Women Workers in Rastakhiz-I Kargaran Magazine (1976-1975)بررسی جایگاه اجتماعی و اقتصادی زنان کارگر در مجله رستاخیز کارگران (13۵۴-۱۳۵۵ش)1281897510.22034/jiiph.2024.58447.2466FAشوکتافشاریدانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه خوارزمی تهرانمیرهادیحسینیاستادیار دانشگاه خوارزمی تهرانJournal Article20230920The development programs of Mohammad Reza Shah Pahlavi’s era led to the growth and expansion of production centers and factories, which, in turn, resulted in an increase in both skilled and unskilled workers. As a result of the second Pahlavi’s modernization policies, women became more involved in economic activities than ever before. Women workers were recruited as auxiliary forces in carrying out these reform programs. However, during this period, the social and economic conditions of working women were not widely reflected in the press. The only magazine that addressed the labor issues of women during the years 1354-1355 was Rastakhiz Kargaran, which featured articles and news columns related to these issues. This research seeks to answer the question of how the social and economic issues of working women were reflected in this magazine. The argument is that while reflecting the modernization discourse of the government at the time, Rastakhiz Kargaran also played a role in changing the traditional attitudes of society and women towards labor, especially in jobs that were previously considered male-dominated. The findings of the research show that, in addition to destigmatizing the economic activity of women working alongside men, the magazine also worked to inform women about various issues such as labor law, health in the workplace, and their physical well-being. By highlighting the capabilities of women, it encouraged their participation in day and night training programs at educational centers. This article uses a library research method and content analysis, examining numerous issues of the magazine to analyze the data.برنامههای توسعۀ دوره محمدرضاشاه پهلوی، رشد و گسترش مراکز تولیدی و کارخانهها و بهتبع آن فزونی کارگران ماهر و غیرماهر را به دنبال داشت. در این بین در اثر سیاستهای مدرنسازی پهلوی دوم، زنان بیش از گذشته در فعالیتهای اقتصادی شریک شدند. زنان کارگر بهعنوان نیرویهای کمکی در پیشبرد برنامههای اصلاحی به خدمت گرفته شدند. در مطبوعات این دوره، شرایط اجتماعی و اقتصادی زنان کارگر چندان منعکس نشد. تنها مجلهای که در فاصله سالهای ۱۳۵۴-۱۳۵۵ ش به مسائل کارگری زنان پرداخت، رستاخیز کارگران بود که در مقالات و ستونهای خبری مختلف به موضوعات مربوط به آنها پرداختهاست. از این رو این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که مسائل اجتماعی و اقتصادی زنان کارگر در این مجله چگونه بازتاب داده شدهاست؟ مدعای مطروحه این است که این مجله ضمن بازتاب گفتمان مدرنسازی دولت وقت به تغییر نگرش سنتی جامعه و زنان نسبت به مشاغل کارگری بهخصوص مشاغلی که در گذشته مردانه قلمداد میشدند پرداختهاست. یافتههای پژوهش نشان میدهد که این مجله در کنار قبحزدایی از فعالیت اقتصادی زنان در کنار مردان، در زمینۀ آگاهسازی زنان نسبت به مسائل چون قانون کار، بهداشت محیط کار و سلامتی جسم آنان نیز تلاشهایی انجام میدادهاست و با ترسیم توانایی زنان، آنان را تشویق به مهارتآموزی در مراکز کارآموزی شبانهروزی میکرد. این مقاله با بهره گیری از شمارگان متعدد مجله حاضر از روش کتابخانهای و تحلیل محتوا برای بررسی دادهها بهره بردهاست.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_18975_abacce6b1eeac5bb839ea8abcd0979f3.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X154020240923An Analysis on the Transformation of Women's Discourse Signs in Post-Constitutional Iranتحلیلی بر دگرگونی نشانگان گفتمانی زن در ایران پسا مشروطه29551897610.22034/jiiph.2024.59509.2485FAفرامرزتقی لودانشیار دانشگاه تبریزفاطمهحیدریکارشناسی ارشد علوم اجتماعی دانشگاه تبریزJournal Article20231209What were the contexts that shaped the evolution of Iranian society's understanding of women's identity in the post-constitutional era? Why is this evolution important for understanding the contemporary social situation, and how can it be analyzed? The signifiers that describe female identity in Iran have undergone significant changes with the introduction of modern ideas and institutions, particularly following the constitutional movement. It is crucial to trace this evolution in order to analyze the status of women and explain their position in contemporary Iranian society. Additionally, offering an analytical framework for understanding the current state of women is essential. The goal of this research is to provide both a theoretical and practical perspective that allows for a proper understanding of women's issues in contemporary Iranian society, as well as to offer practical insights for improving their conditions. To achieve this, we employ discourse analysis, focusing on the power-truth relations in the representation of female identity. This analysis will be based on reliable historical sources such as newspapers, diaries, travelogues, books, and relevant articles. Through examining the contradictions between traditional and modern discourses about women, and the significance of these shifts in Iranian society during a time of transition, this paper aims to problematize and explain the complex situation of women within both the mental framework and the social structure of Iranian society.زمینههای تأثیرگذار بر تحول فهم جامعه ایرانی از هویت زنانه در دورۀ پسامشروطه چه بوده، اهمیت آن برای شناخت وضعیت اجتماعی معاصر چیست و به چه روشهایی قابلفهم و تحلیل است؟ دلالت یا نشانگان توصیفگر هویت زنانه در ایران با ورود ایدهها و نهادهای مدرن و شکلگیری جنبش مشروطهخواهی، دچار تحول شدهاست. روایت این سیر تحول از حیث مسئلهشناسی و تبیین وضعیت زنان در جامعه ایران معاصر و ارائۀ الگویی تحلیلی برای فهم وضعیت و جایگاه زنان حائز اهمیت است. هدف از دستیابی به چنین شناختی ارائۀ چشمانداز نظری و عملی برای فهم درست مسائل زنان جامعه ایرانی معاصر و ارائۀ چشماندازی عملی برای بهبود وضعیت آنان است. روش مناسب برای دستیابی به چنین شناختی، روش تحلیل گفتمان برمبنای تحلیل تحولات رابطۀ قدرت و حقیقت در تعریف یا بازنمایی دلالتهای توصیفگر هویت زنانه و پیامدهای آن از جهت نقش و جایگاه زنان در ساختار اجتماعی همزمان با ارجاع به منابع معتبر تاریخی همچون روزنامهها، خاطرات، سفرنامهها، کتابها و مقالات مرتبط با این دوره است. مقاله ضمن توصیف تقابلات گفتمان سنتی و مدرن درباره زن و اهمیت آن در جامعۀ ایرانیِ درحالگذار، در صدد مسئلهشناسی و تبیین وضعیت پیچیده زنان در نظام ذهنی و ساخت اجتماعی جامعه ایران در حال گذار است.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_18976_a37ff113c3dae3aa0482731f82598940.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X154020240923Influential Factors on the Convergence of Anatolian Sufi Turkmens with the Safavidsعوامل مؤثر بر همگرایی ترکمانان صوفی آناتولی با صفویان57841897710.22034/jiiph.2024.51484.2324FAمهدیجمالی فراستادیار دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی تهرانمهدیعبادیدانشیار گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهرانJournal Article20220509Folk or rural Sufism, as a significant Sufi movement in Ottoman Anatolia, had a pronounced presence from the early days of the Ottoman state and society. By the mid-9th century Hijri, the legitimacy of Ottoman sovereignty gradually diminished among the adherents of folk Sufism. Although Ottoman policies towards the semi-nomadic and nomadic Turkmens of Anatolia, who followed this Sufi movement, played a significant role in their divergence from the Ottomans, the attractions of the Safavid movement also had an influential effect on their orientation. This study seeks to identify the main historical factors influencing the convergence of Anatolian Sufi Turkmens with the Safavids. The findings suggest that the Turkmens’ inclination towards the Safavid call was rooted in their spiritual affiliation with the Safavid order and the positive factors present in the Safavid movement. Specifically, under the leadership of Khwaja Ali, the Safavid order adopted a more popular and public-friendly face. This transformation was a crucial factor in the significant shift of folk Sufi followers towards the Safavids. With the propaganda efforts of the Safavid caliphs in Anatolia, many Turkmens were attracted by positive elements in their call, such as ghaza (religious wars), jihad, the leadership of the Safavids, and their respect and attention to Turkish identity and language, eventually aiding their leader Ismail Mirza in establishing the Safavid state. Evidence indicates that the Hurufis, who had previously bonded with the Safavids before spreading in Anatolia, found a new connection with the Bektashis in the 9th century Hijri, which facilitated their link to the Safavids. This paper will employ a descriptive-analytical method to explore the factors influencing this convergenceتصوف عامیانه یا غیرشهری بهعنوان یکی از جریانهای صوفیانۀ مهم در آناتولی دورۀ عثمانی، از آغاز شکلگیری حکومت عثمانی در جامعه و دولت عثمانی حضور پررنگی داشت. از حدود نیمۀ قرن نهم هجری بهتدریج، مشروعیت حاکمیت عثمانیها در میان پیروان تصوف عامیانه کمرنگ شد. اگرچه سیاستهای عثمانی نسبت به ترکمانان کوچنشین و نیمهکوچنشین آناتولی که پیرو این جریان صوفیانه بودند، در واگرایی آنها از عثمانیها نقش مهمی ایفا کرد، اما جذابیتهای موجود در نهضت صفویان نیز، در گرایش آنها تأثیرگذار بود. اینکه مهمترین عوامل تاریخی مؤثر در همگرایی ترکمانان صوفیمسلک آناتولی با صفویان چه بودهاند، یافتهها حاکی از آن است که گرایشِ ترکمانان مذکور به دعوت صفویان ریشه در وابستگی معنوی ایشان به طریقت صفویه و عوامل ایجابی موجود در نهضت صفوی داشت. در واقع، طریقت صفوی در دورۀ رهبری خواجه علی، وجهۀ عامیانه و عامهپسند به خود گرفت. این تحول از عوامل مهمِ گرایش عمدۀ پیروان تصوف عامیانه به صفویان بود. با تبلیغات خلفای صفویان در آناتولی، ترکمانان زیادی بنابر عوامل ایجابی موجود در دعوت آنها مانند غزا و جهاد، سیادت صفویان، توجه و احترام آنها به هویت و زبان ترکی جذب شده و درنهایت یاریگر مرشدشان اسماعیلمیرزا در تشکیل حکومت صفویه شدند. شواهد مختلف نشان میدهد حروفیه که پیش از انتشار در آناتولی، با صفویان پیوند خورده بودند با ارتباطیکه در قرن نهم هجری با بکتاشیان یافتند زمینهساز اتصال آنها به صفویان شدهاند. مقاله حاضر با روش توصیفیتحلیلی در پی واکاوی عوامل مؤثر بر این همگرایی خواهد بود.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_18977_2904c386e8ee30de050d6454f7aa1956.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X154020240923A Reflection on the Narrative of Travelogues on Women’s Leisure and its Connection with the Gender Order in Iran During the Qajar Eraتفریحِ زنانه و نظمِ جنسیتی از نگاه سفرنامههای خارجی دوره قاجاریه851081897810.22034/jiiph.2024.55622.2413FAنظامعلیدهنویدانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهرانلیلابیرانوندکارشناسی ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه پیام نور، کرمانشاهJournal Article20230227The travelogues of the Qajar period present a narrative of women’s leisure and entertainment, which offers valuable insights into the patterns that govern gender order and its impact on the formation of these patterns. These narratives highlight the position of women within a specific gender discourse, influenced by patriarchal culture, religious beliefs, and traditional norms. In this model of female recreation, the space and place of recreation, the means of recreation, and the behavioral and psychological actions surrounding recreation are shaped by patriarchal gender relations. This research aims to explore how the narratives of women's entertainment in the Qajar era travelogues reflect the effect of gender order on the formation of these entertainment patterns. The hypothesis is that the travelogues, by providing a detailed account, depict women’s entertainment within the context of gender discourse and male authority. This study will employ a descriptive-analytical method.سفرنامههای دورۀ قاجاریه روایتی از موقعیتِ زنان و گرایشهایِ تفریحی و معطوف به سرگرمیِ آنان به دست میدهند که میتوان از لابهلایِ آن، فضاها و الگوهایِ حاکم بر نظمِ جنسیتی و تأثیر آن بر شکلگرفتنِ الگوهای ویژهای از تفریح و سرگرمیِ زنانه را بهتر شناخت. آنچه در این روایتها برجسته میشوند موقعیت زنان در یک گفتمانِ جنسیتیِ ویژه است که تحت تأثیر مناسبات اجتماعی و فرهنگیِ جامعهای مردسالار، مذهبی و سنتی، الگویِ ویژهای از تفریح و سرگرمی را پیشِ پای زنان مینهاد. این اثر تلاش دارد تا با تکیه بر روش تاریخی و با استفاده از تکنیک توصیفیتحلیلی به این سؤال اصلی پاسخ دهد که روایتِ سفرنامهها از الگوهای تفریح زنانه چگونه میتواند تأثیر نظمِ جنسیتیِ غالب بر فراگیریِ این نظمهای تفریحی را نشان دهد؟ دستاورد این پژوهش آن است که سفرنامههای دورۀ قاجاریه با ارائۀ روایتی همراه با جزئیات، تفریحِ زنانه و گرایشهای معطوف به سرگرمیِ زنانه را در زمینهای از مناسباتِ اجتماعی قرار دادهاند که میتوان از لابهلایِ آن به گفتمان و نظمِ جنسیتیِ غالب و تأثیر آن بر الگوهای ویژۀ تفریح زنانه دست یافت.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_18978_191b9c90d1b01ddccaad5c787c3eb4b8.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X154020240923Analyzing the Actions of the Governor of Kurdistan, Sharif al-Dawlah, as a Precursor to the Project of Building an Authoritarian Government during Reza Shah's Reignواکاوی اقدامات شریفالدوله والی کردستان بهمثابه پیشدرآمد پروژۀ ایجاد دولت اقتدارگرا در دورۀ رضاشاه1091351898110.22034/jiiph.2023.58392.2464FAاسماعیلشمساستادیار دانشگاه علامه طباطبائی تهرانJournal Article20230911In the historical memory of the people and in the research of historians, there is a prevailing belief that the creation of a centralized and authoritarian government in Iran was the work of Reza Shah, and that it began with his actions following the 1299 coup. The main issue of this research, which is conducted using a descriptive-analytical method and based on newspapers and documents from that period, is to challenge this belief and provide evidence showing that such a project was initiated for the first time under the Vossug-ad-Dawleh government, with the cooperation of the British. One of the first signs of the implementation of these actions was seen under the governance of Sharif-al-Dawlah, the ruler of Kurdistan province from 1297-1300. The central question of this research is: What actions did Sharif-al-Dawlah undertake at both the state and local levels that Reza Shah later repeated, expanded, and implemented on a national scale? The findings suggest that actions such as the establishment of military rule, the creation of modern administrative institutions, the curtailment of centrifugal forces, the suppression and killing of nomads, and the establishment and expansion of schools teaching Persian—actions aimed at creating a centralized government—were implemented before Reza Shah, specifically in Kurdistan. Reza Khan, who was the commander of a small group of Kazakhs in Kurdistan at the beginning of Sharif-al-Dawlah's rule, was closely familiar with these initiatives.در حافظه تاریخی مردم و در پژوهشهای تاریخنگاران کمابیش این باور حاکم است که ایجاد دولت متمرکز و اقتدارگرا در ایران کار رضاشاه بوده و دستکم با اقدامات او پس از کودتای ۱۲۹۹ ش آغاز شده است. مسئلۀ اصلی این پژوهش که به روش توصیفیتحلیلی و برپایه روزنامهها و اسناد آن دوره انجام شده، نقد این باور و آوردن شواهدی است که نشان دهد چنین پروژهای برای نخستین بار در دولت وثوقالدوله و با همکاری انگلیس آغاز شده بود و یکی از نخستین نشانههای اجرای آن اقدامات شریفالدوله حاکم ولایت کردستان در سالهای ۱۲۹۷ تا ۱۳۰۰ ش است. پرسش اصلی این است که شریفالدوله در سطح ایالتی و محلی چه اقداماتی انجام داد که رضاشاه بعدها در سطح ملی و کشوری آنها را تکرار کرد و توسعه و تعمیق بخشید؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که مواردی مانند برقراری حکومتنظامی، ایجاد نهادهای اداری مدرن، پایان دادن به قدرت و نفوذ نیروهای مرکزگریز، سرکوب عشایر و تختهقاپو کردن آنان، تأسیس مدارس و گسترش آموزش عمومی به زبان فارسی که پیشدرآمد ایجاد یک دولت متمرکزند، پیش از رضاشاه همچون نمونهای موردی در کردستان انجام شده بودند و رضاخان که در آغاز حکومت شریفالدوله، فرمانده گروه کوچکی از قزاقها در کردستان بود از نزدیک در جریان این اقدامات قرار داشت.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_18981_a6a794febf5c17f915e1bbd5937ef61a.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X154020240923Expressive-Social Analysis of
Haj Syyah’s Travelogue to Farangتحلیل بیانی- اجتماعی سفرنامۀ حاج سیاح به فرنگ1371611898210.22034/jiiph.2024.59802.2495FAاحمدفرشبافیاندانشیار دانشگاه تبریزجاویداصغرپور غفاریدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تبریزمحمدعلیموسی زادهاستادیار دانشگاه تبریزJournal Article20231228A travelogue is a narrative work primarily focused on reporting what the author saw and heard during their travels. During the Qajar era, when Persian travel writing experienced a revival, writers like Haj Sayyah began to produce this genre with goals beyond mere narration of travel events. By studying the travelogue of Farang Haj Sayyah, we can understand that his purpose in recounting the developments of the Western world was not just to report, but rather to influence the perspectives and attitudes of Iranians during the Qajar period. His main objective was to promote modernist ideas and introduce the concept of modernization to traditional Iranian society. To achieve this goal, the author of the <em>Safarnameh</em> employed a style of simplistic writing characteristic of the Qajar era, complemented by various literary techniques designed to strengthen the text's impact on the Iranian audience. In this manner, Haj Sayyah attempted to bridge the gap between tradition and modernity in Iranian society, blending simplicity with the means of expression required for the task. His writing uses clear and straightforward language, characterized by simple vocabulary, short sentences, and a lack of complexity, while simultaneously incorporating expressive and innovative stylistic elements. From a social perspective, the author, despite expressing admiration for the progress of the West, maintains his religious and patriotic values. He avoids becoming entirely captivated by Western advancements and, at times, offers critique of the thoughts and behaviors of modern nations. This article aims to provide a detailed analysis of Haj Sayyah's expressive and intellectual approach to the manifestations of Western progress during the Qajar era.سفرنامه، اثری است با رویکرد روایی که تمرکز اصلی آن بر گزارش دیدهها و شنیدههای نویسنده در طول سفر است. در دورۀ قاجار که سفرنامهنویسی به زبان فارسی رونقی دوباره گرفت، نویسندگانی چون حاجسیاح با اهدافی خارج از تکیۀ صِرف به روایت حوادث سفر، به سراغ نگارش این نوع ادبی رفتند. با مطالعۀ سفرنامۀ فرنگ حاج سیاح میتوان پی برد که هدف او از روایت این حوادث و پیشرفتهای جهان غرب، صرفاً گزارش نبوده، بلکه خواستۀ اصلی او ایجاد تأثیر در دیدگاه و نگرش ایرانیان دورۀ قاجار و ترویج افکار تجددطلبانه و بازکردن درهای نوگرایی به روی جامعۀ سنتی ایران عصر قاجار بوده است. نویسندۀ سفرنامه، برای دستیابی به این مهم، با رویکرد سادهنویسی حاکم بر آیین نویسندگی دوران قاجار، در کنار بهرهگیری از شیوههای مختلف ادبی که تأثیر متن را بر مخاطب ایرانی عصر خود قوت میبخشد، سعی دارد با روایتی آمیخته با سادگی و درعینحال برخوردار از شیوههای بیانی، پیشرفتهای فرنگ را در جهت کاستن فاصله و اختلاف سنت و تجدد در جامعۀ ایرانی بیان کند. وی برای نیل به این منظور، از زبانی ساده که مختصات آن استفاده از مفردات ساده، جملات کوتاه و به دور از تعقید، و درعینحال بهرهمند از صنایع متنوع بیانی و بدیعی است بهره بردهاست. از بعد اجتماعی نیز نویسنده با وجود اظهار حیرت در برابر پیشرفتهای غرب، داشتههای دینی و میهنی خود را فراموش نمیکند و دچار شیفتگی کامل در مقابل ترقیات غرب نمیشود و حتی گاه در برخی مواضع، به نقد اندیشهها و رفتارهای حاکم بر کشورهای مدرن میپردازد. این مقاله درصدد بررسی تفصیلی نحوۀ مواجهۀ بیانی و فکری حاجسیاح با مظاهر پیشرفت جهان غرب در عصر قاجار است.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_18982_bc1e1f708a714ed89c815674c2b5021a.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X154020240923The Scourge of the Lord and the Anxiety of History: The Historiography of the Literature of Silence in the Mongol Empireتازیانۀ خداوند و اضطراب تاریخ: تاریخنگاری ادبیات سکوت در امپراتوری مغول1631921898410.22034/jiiph.2024.59012.2478FAآرشیوسفیدانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه شیرازاحمدفضلی نژاددانشیار دانشگاه شیرازعبدالرسولخیراندیشاستاد دانشگاه شیرازJournal Article20231028The Mongol invasion of the Islamic world had profound structural and intellectual impacts. What set the Mongol conquests apart was that they forced Muslims to confront the issue of living under Kafir rule and the implications of being governed by a non-Muslim political authority. The unprecedented nature of this new reality left Islamic historiography and intellectual traditions without effective theoretical frameworks to interpret the invasion by Kufr. During the first few decades following the invasion, Muslim historians and thinkers struggled to provide a coherent explanation for this phenomenon. The central question of this study arises here: how did Muslim historians and thinkers react theoretically and historically, particularly in early historiographical works? The findings suggest that the shock of Mongol dominance led to a state of silence in early Islamic literature, wherein the analysis of the causes behind the defeat was delayed. This silence was created by framing the events within a divine scheme that removed human agency and responsibility from the equation. By doing so, it provided a sense of inner peace and alleviated the anxiety generated by the defeat. This paper seeks to define what can be termed “The Rhetoric of Silence.”حملات مغولان به جهان اسلام در ۶۱۹ه.ق، تأثیرات ساختاری و فکری درازدامنهای را بر جای گذاشت، و در نوع خود، نخستین حملاتی بود که مسلمانان را به طور مستقیم به اندیشیدن پیرامون مسئلۀ سلطۀ کفر و وضعیت زیستن تحت یک حاکمیت سیاسی کافر واداشت. همین نکته، یعنی بیسابقه بودن رخداد حملۀ کفر، سنت تاریخنگارانه و اندیشمندانۀ مسلمانها را تهی از تبیینهای نظری مناسبی ساخته بود که میتوانست در هنگام حملۀ مغولان به کمک آنان برآید. در نبود چنین سنت پیشینی، اندیشمندان تاریخنگار مسلمان دست کم در چهار دهۀ نخست، نتوانستند فهم روشنشدۀ دقیقی از وضعیت شکست ارائه دهند. مسئلهای که مقالۀ حاضر به دنبال بررسی آن است، واکاوی واکنشهای فکری و تاریخی طرحشده با تأکید بر آثار تاریخنگاری اولیه در چهار دهۀ نخست است. یافتههای مقاله نشان میدهد که پدیداری هیمنۀ اضطراب سلطۀ کفر مغولان، ادبیات اولیۀ مسلمانان را در تمایلی از «سکوت»ی نسبت به واکاوی عقلانی واقعیت فرو برده بود. این سکوت بدان معناست که پرسشگری آگاهانه و عقلانی از علل شکست با ارجاع به طرحی الهی که در آن عاملیت انسانی از مسلمانان زدوده شده بود، به تعویق انداخته میشد، و از این طریق، با برجسته کردن قدرت خداوند در تعذیب مردم گناهکار مسلمان، به تولید نوعی آرامش ساختگی میپرداخت که میتوانست در برابر اضطراب مهلک شکست به کار آید. مقالۀ حاضر با رویکرد توصیفیتحلیلی و روش تاریخی در پی صورتبندی کردن چیزی است که آن را ادبیات سکوت میخواند.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_18984_4a9f278aa5cafe61936561de403023bb.pdf