دانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X122920211222Collection of Articles No. 29مجموعه مقالات شماره ۲۹122314806FAJournal Article20220622https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_14806_6da34ea16b8b7a67beb90be18bab4785.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X122920211222A Study of some Components of Local Historiography in the Works of Bastani Pariziبررسی برخی مؤلفههای تاریخنگاری محلی در آثار باستانی پاریزی1241438310.22034/jiiph.2021.45330.2187FAشکوفهبخشایی شهربابکیدانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآبادعلیرضاابطحیاستادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباداحمدکامرانی فراستادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آبادابوالفضلحسن آبادیاستادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهدJournal Article20210409Local historiography is the third most popular type of historiography, after serial and general histories, which refers to the recording of historical events within a single place. This article examines some of the components of local historiography in the works of Bastani Parizi. He had a special attachment to Kerman and his hometown, Pariz. In all his works, he has dealt with the history of this region and all the ups and downs of its events and happenings. In this article, the two main questions are: what are the characteristics of the local historiography of Bastani Parizi and what are the components of the ancient local historiography of Parizi? This is an analytical- descriptive research examining available library resources. Proverbs, poems, slang, careful attention to the names of cities, villages and settlements, and quoting oral memoirs in the writing of history are among the most important features of the local historiography of this author. He is also one of the few local writers who has used the combined method of local and longitudinal historiography in his local historiography.تاریخنگاری محلی سومین گونه مشهور تاریخنویسی پس از تاریخهای سلسلهای و عمومی است که به ثبت و ضبط وقایع تاریخی در محدوده یک مکان اطلاق میشود. در این مقاله به بررسی برخی مؤلفههای تاریخنگاری محلی در آثار باستانی پاریزی پرداخته میشود. وی که دلبستگی ویژهای به کرمان و زادگاهش پاریز داشت، در همۀ آثار خود به تاریخ این منطقه و همه زیروبم حوادث و رویدادهایش پرداخته است. در این مقاله به دو سؤال اصلی ریختشناسی محلینگاری باستانی پاریزی چیست؟ و مؤلفههای تاریخنگاری محلی باستانی پاریزی چیست؟ پاسخ داده میشود. روش پژوهش کتابخانهای به همراه تحلیل و توصیف تاریخی است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که توجه به مسائل اجتماعی و اقتصادی با محوریت توده مردم، استفاده از ضربالمثلها، اشعار، گفتارهای عامیانه، توجه دقیق به نام شهرها، روستاها و آبادیها و نقل خاطرات شفاهی در نگارش تاریخ ازجمله مهمترین مشخصههای تاریخنگاری محلی این نویسندۀ است. همچنین وی جز معدود نویسندگان محلینگار است که همزمان در تاریخنگاری محلی خود از روش ترکیبی محلینگاری در طول و عرض استفاده نموده است.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_14383_225b7c43a9052432e8a129f81d630d2a.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X122920211222Investigating the Role of Celebrations Held in Azerbaijan during the Reign of Reza Shah Pahlavi from the Perspective of Spreading a New Lifestyleبررسی نقش جشنهای برگزارشده در آذربایجان دوره رضاشاه پهلوی از منظر اشاعه سبک زندگی جدید25551438410.22034/jiiph.2021.46151.2206FAغلامعلیپاشازادهاستادیار دانشگاه تبریزجعفرقلی پوردانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه تبریزJournal Article20210531One of the most important mechanisms of cultural institutions and circles affiliated with the first Pahlavi power, to lay the ground for the ruling lifestyle discourse, was to use the celebration to familiarize the people and make them ready to accept the lifestyle components, cultural symbols and propaganda behavioral patterns of the first Pahlavi government. It could be the basis and facilitator of adopting the lifestyle spread by different sections of the people. The aim of this study was to investigate the role of celebrations held in the province of Azerbaijan in the period 1304 to 1320 (AH) in disseminating the components of the lifestyle considered by Reza Shah's government. For this purpose, various celebrations held in this region of the country have been studied using a descriptive-analytical method. A review of the documents and historical sources related to that period was done to answer the question of What celebrations were held in different regions of Azerbaijan during the reign of Reza Shah? Did they play a role in representing different aspects of the advertised lifestyle? Findings show that holding various celebrations in different parts of Azerbaijan gave the ruling political system the opportunity to be able to consider some of the most important elements of their lifestyle, such as: Behavioral patterns including new uniforms for different sections and women of Azeri society. They wanted to promote, disseminate and represent elements of national identity such as the spread of Persian language and literature, national and cultural symbols such as "Shah symbol of Iran", "archeology of the symbol of Iranian nationality", etc in order to achieve some objectives such as: creating a rift in the ethnic and local identity of the people of Azerbaijan and integrating the indigenous and local culture of this region in the national and central identity and culture, aligning them with reform programs implemented in society, stimulating the feelings of the masses and reducing opposition. They wanted to disseminate the ideological components and elements of the system, form a new type of public socialization and finally achieve the process of nationalization.یکی از مهمترین سازوکارهای نهادها و محافل فرهنگی وابسته به قدرت پهلوی اول برای بسترسازی گفتمانی سبک زندگی مدنظر حاکمیت، بهرهگیری از برگزاری جشن بود تا هم منجر به آشنایی، انس و آمادگی مردم نسبت به مؤلفههای سبک زندگی، نمادهای فرهنگی و الگوهای رفتاری تبلیغی دولت پهلوی اول شود و هم زمینهساز و تسهیلگر اتخاذ سبک زندگی اشاعهشده از سوی اقشار مختلف مردم باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش جشنهای برپاشده در ایالت آذربایجان در محدودۀ زمانی 1304 تا 1320ش در اشاعۀ مؤلفههای سبک زندگی مدنظر دولت رضاشاه انجام شده است. برای این منظور جشنهای گوناگون برگزارشده در این منطقه از کشور با استفاده از روش توصیفیتحلیلی و بررسی اسناد و منابع تاریخی مرتبط با آن دوره موردبررسی قرار گرفته است تا بدین سؤال پاسخ دهد که جشنهای برگزارشده در مناطق مختلف آذربایجان در دورۀ رضاشاه چه نقشی در بازنمایی وجوه مختلف سبک زندگی تبلیغشده داشتند؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که برپایی جشنهای مختلف در مناطق مختلف آذربایجان به نظام سیاسی حاکم این فرصت را داد تا بتواند برخی از مهمترین عناصر سبک زندگی مدنظر خود همچون الگوهای رفتاری شامل پوشش لباس متحدالشکل جدید برای اقشار مختلف و زنان جامعه آذری، عناصر هویت ملی از قبیل اشاعه زبان و ادبیات فارسی و...، نمادهای ملی و فرهنگی مثل «شاه نماد ایران»، «باستانگرایی نماد ملیت ایرانی» و... را ترویج، اشاعه و بازنمایی کند تا از قِبَل آنها برای دستیابی به اهدافی همچون ایجاد گسست در علقههای هویت قومی و محلی مردم آذربایجان و ادغام فرهنگ بومی و محلی این منطقه در هویت و فرهنگ ملی و مرکزی، همسو کردن آنها با برنامههای اصلاحی پیادهشده در جامعه، تهییج احساسات توده مردم و کاستن از مخالفتها، اشاعۀ مؤلفهها و عناصر ایدئولوژیکی نظام، شکلدهی به نوع جدیدی از جامعهپذیری همگانی و درنهایت نیل به فرایند ملتسازی خود بهره ببرد.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_14384_b729016c0516ed556fb288a7aeff6113.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X122920211222The Image of the Qajar King and Princes in the Historical Novel of Agha Mohammad Khan Qajar Written by Hossein Gholi Mirza Salvar (Emad Al-Saltanah)سیمای پادشاه و شاهزادگان قاجاری در رمان تاریخی آقا محمدخان قاجار نوشته حسینقلی میرزا سالور (عمادالسلطنه)57721438710.22034/jiiph.2021.46909.2221FAزهراحاتمیاستادیار دانشگاه تهرانJournal Article20210709Historical novels borrow their characters, events, time and place from history. Therefore, it can be used as a tool to understand the historical mentality of the author and the ruling discourse of his time. This article examines the historical novel of Agha Mohammad Khan by Hossein Gholi Mirza Salvar (Emad al-Saltanah) and seeks to answer the question of how the history of the Qajar period and the rulers and princes of this dynasty are depicted in this fiction and what message does this illustration have for the current researcher? It is a public opinion that in Pahlavi era, there were propagandas against Qajars. However, some sources like Emad al-Saltanah’s book confirmed that this perspective is older than the Pahlavi era and it was accepted even by the Qajars’s authors. It was like an inheritance that was transferred to the Pahlavi era.رمان تاریخی شخصیتها، رویدادها، زمان و مکان خود را از تاریخ به وام میگیرد. از این رو میتوان از آن بهمثابۀ وسیله و ابزاری جهت شناخت ذهنیت تاریخی نویسنده و گفتمان حاکم بر زمانه او استفاده کرد. این مقاله با بررسی رمان تاریخی <em>آقا محمدخان</em> اثر حسینقلی میرزا سالور (عمادالسلطنه) در پی پاسخ به این پرسش است که تاریخ دوره قاجاریه و حکمرانان و شاهزادگان این سلسله در این اثر داستانی چگونه تصویر شدهاند و این تصویرسازی چه پیامی برای پژوهشگر کنونی دارد؟ فرضیه تحقیق حاضر آن است که برخلاف آنچه بهمثابۀ کلیشهای عمومی پذیرفته شده است که سیاه نمایی درباره قاجارها در دوره پهلوی صورت گرفته است، منابعی چون کتاب عمادالسلطنه نشان میدهد که این دیدگاه سابقهای قدیمتر داشته و حتی از طرف نویسندگانی با تبار قاجاری نیز پذیرفته شده بوده است. این میراثی بود که به دوره بعد منتقل شد.<br /><br />واژگان کلیدی: «رمان تاریخی»، «قاجاریه»، «عمادالسلطنه»، «پهلوی»، «آقامحمدخان قاجار»https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_14387_03e754f5539f0d7c0035d84ae7489a26.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X122920211222The Image of the Qajar King and Princes in the Historical Novel of Agha Mohammad Khan Qajar Written by Hossein Gholi Mirza Salvar (Emad Al-Saltanah)دترمینیسم اقلیم شناختی ابن خلدون و پیدایش علوم و تمدن بشری73961438810.22034/jiiph.2021.46347.2207FAشیرزادخزائیاستادیار دانشگاه بیرجندJournal Article20210602Historical novels borrow their characters, events, time and place from history. Therefore, it can be used as a tool to understand the historical mentality of the author and the ruling discourse of his time. This article examines the historical novel of Agha Mohammad Khan by Hossein Gholi Mirza Salvar (Emad al-Saltanah) and seeks to answer the question of how the history of the Qajar period and the rulers and princes of this dynasty are depicted in this fiction and what message does this illustration have for the current researcher? It is a public opinion that in Pahlavi era, there were propagandas against Qajars. However, some sources like Emad al-Saltanah’s book confirmed that this perspective is older than the Pahlavi era and it was accepted even by the Qajars’s authors. It was like an inheritance that was transferred to the Pahlavi era.ابنخلدون مورخ و متفکر مسلمان ازجمله معدود نظریهَپردازان طراز اول جهان اسلام است که در برخی از حوزهها نظریههای بدیعی را طرح کرده است که تاکنون مورد تجزیهوتحلیل قرار نگرفته است. یکی از این حوزهها جغرافیا و بهطور دقیقتر اقلیمشناسی است. پرسش مقاله کنونی در گام نخست این است که ابنخلدون چه معنایی از اقلیم را موردنظر داشته است و در گام بعد به چه رابطهای میان اقلیم و جامعه بشری باور داشته است؟ فرضیه پژوهش ازاینقرار است که زیرساخت اندیشه وی در مورد اقلیم نظریۀ هفتاقلیمی یونانی است و ابنخلدون در یک «تبیین علی» اقلیم را بهمنزلۀ «علت تامه» شالودۀ تکوین علوم، هنرها، خلقوخوها و نژاد بشری تلقی میکرده است. پژوهش حاضر نشان میدهد که ابنخلدون اقالیم معتدل یعنی اقلیمهای 3 و 4 و 5 را در پرورش و شکلگیری انسانهای هنجارمند، مستعد و متمدن مهم تلقی کرده و از سوی دیگر در اقالیم بهدوراز اعتدال همچون اقالیم 1 و 2 و 6 و 7 که با استوا و قطب متناظرند، انسانهایی بهدوراز تمدن و با ناهنجاریهای مختلف پرورش مییابند. نتایج تحقیق نشانگر آن است که ابنخلدون به یک نوع دترمینیسم اقلیمشناختی در جامعه بشری باور داشته است که درنتیجه آن در اقلیمهای نامعتدل انسانهای منحرف ظهور مییابند و در اقالیم معتدل پیامبران و نوابغ به منصۀ ظهور میرسند.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_14388_8ec10063561666c14024bec671bf79f5.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X122920211222Backgrounds of Creation, Performance and Changes in the Position of Khorasan Commander in the Late Safavid Periodزمینههای ایجاد، عملکرد و دگرگونیهای منصب سرداریِ خراسان در دوره متأخّر صفوی971241438110.22034/jiiph.2021.14381FAمقصود علیصادقیدانشیار دانشگاه تربیت مدرس تهرانعلیرضاکریمیدانشیار دانشگاه تبریزرضادهقانیدانشیار دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهرانمرتضیدولت آبادیدانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام دانشگاه تبریزJournal Article20191203Although the Safavids took over the administrative structure of the previous governments, due to the small and big changes that took place, they also made changes in this structure. Among these changes was the creation of a new position in the military affairs of Khorasan province and the surrounding lands called the post of Khorasan commander. This position was added to other military positions during the Shah Safi period, and by the end of the Safavid rule, a large part of the large-scale military affairs were organized through it. This geography included different areas of Khorasan (Herat, Merv and Mashhad) as well as more or less the surrounding lands such as Astarabad, Kandahar and Sistan. In the present article, the author has tried to answer the question: what were the backgrounds of the establishment of the post of Khorasan commander, as well as its performance, changes and developments? This research was done using a descriptive-analytical method. The data was collected examining the available historical sources. The findings indicate that the Khorasan commander is the result of a sense of the need to show a unified and coordinated response initially to the invasions and attacks of the Uzbeks and then other ethnic groups such as the Gurkhanids, Baluchis and Afghans. It has also been in line with the policy of increasing central government influence in the state affairs. This was done by appointing one of the elders, who was generally affiliated with the court, to head the army and send him to Khorasan, depending on factors such as the power and authority of the kings and his concern for the affairs of Khorasan. In periods such as Shah Suleiman and a part of the reign of Shah Sultan Hussein, this position has been severely weakened. Also, it has undergone changes in its history, including the combination between the commander and the state, and has continued until the last years of the Safavid rule (the fall of Isfahan) and even after that.اگرچه صفویه ساختار اداری حکومتهای پیشین را اخذ کردند؛ لیکن با توجّه به دگرگونیها و تحوّلات کوچک و بزرگی که خود در پی آن بودند، در این ساختار نیز دگرگونیها و تحوّلاتی پدید آوردند؛ ازجملۀ این تغییرات، ایجاد منصبی نوین در امور نظامی ایالت خراسان و سرزمینهای پیرامون آن به نام منصب «سرداری خراسان» بود. این منصب در دورۀ شاهصفی به دیگر مناصب نظامی افزوده شد و تا پایان حکومت صفوی، بخش بزرگی از امور نظامیِ جغرافیایِ وسیعی از طریق آن سامان یافت. این جغرافیا شامل نواحی مختلف خراسان (هرات، مرو و مشهد) و همچنین کموبیش سرزمینهای پیرامون آن مانند استرآباد، قندهار و سیستان بود. در جستار حاضر نگارندگان کوشیدهاند به این پرسش پاسخ دهند که زمینههای ایجاد منصب سرداری خراسان و همچنین عملکرد و دگرگونیها و تحوّلات آن چه بوده است؟ جستار به روش توصیفیـتحلیلی و از طریق گردآوری دادههای موجود در منابع صورت گرفته است. یافتهها بیانگر آن است که سرداری خراسان، نتیجۀ احساس ضرورت به نشان دادنِ واکنشی یکپارچه و هماهنگ در آغاز در برابر یورشها و حملات ازبکان و سپس اقوام دیگری چون گورکانیان، بلوچها و افغانها و همچنین در راستای سیاست نفوذِ هرچه بیشترِ حکومت مرکزی در امور ایالات بوده است. این امر با گماشتن یکی از بزرگانی که عموماً وابسته به دربار بودهاند به سرداری و اعزام به خراسان صورت پذیرفته است و بسته به عواملی مانند میزان قدرت و اقتدار شاهان و اهتمام به امور خراسان در دورههایی مانند دوره شاهسلیمان و مقطعی از پادشاهی شاهسلطانحسین بهشدّت تضعیف شده است. همچنین این منصب در تاریخچۀ خود دچار دگرگونیهایی ازجمله جمع بین سرداری و ایالت شده و تا واپسین سالهای حکومت صفوی (سقوط اصفهان) و حتّی پس از آن ادامه یافته است.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_14381_4657c903f72850e1a7c9fef71e03a951.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X122920211222Explaining and Analyzing the Role of Social Capital and Public Trust in the Iranian Economy in the Late Safavid Period Based on Zetomka's Theory of Trustتبیین و تحلیل نقش سرمایۀ اجتماعی و اعتماد عمومی در اقتصاد ایران اواخر دوره صفوی با تکیه بر نظریه اعتماد زتومکا1251511438610.22034/jiiph.2021.45145.2185FAعلی اکبرکجبافاستاد دانشگاه اصفهانرضاروحانیدانشجوی دکتری تاریخ ایران دانشگاه اصفهان،Journal Article20210404The Safavid period (907- 1135 AH / 1502-1722 AD) is one of the most important periods in the history of Iran. During this period, especially during the reign of Shah Abbas I (978- 1038 AH / 1571-1629 AD), Iran achieved significant prosperity and glory in various political, scientific, cultural and economic fields. Here, the main question is, considering the effective role of socio-cultural components in the economic system, was the situation of social capital and public trust in the late Safavid period ready forthe growth and continued economic prosperity? This is a descriptive-analytical study examining the historical sources of the Safavid period. Based on the characteristics of fragile trust in the traditional societies relying on the authoritarian political systems formulated in the sociological theory of Piotr Zetomka, the above characteristics has been studied in the late Safavid period. The results of this study show that in the last decades of the Safavid period, Iran has low social capital and fragile public trust due to the status of these characteristics and the existence of talented functions that appear in the lack of public trust and weakness of social capital in society. It has not had the capacity for economic development and the possibility of sustaining long-term economic prosperity.دورۀ<strong> </strong>صفویه (1135-907ق/ 1722-1502م) یکی از مهمترین دورههای تاریخ ایران است. ایران در این دوره بهویژه در عهد شاهعباس اول (1038-978ق/ 1629-1571م) در عرصههای گوناگون سیاسی، علمی، فرهنگی و اقتصادی به رونق و شکوه قابلتوجهی دست یافت. اکنون سؤال اصلی آن است که با توجه به نقش مؤثر مؤلفههای فرهنگی اجتماعی در نظام اقتصادی آیا وضعیت سرمایۀ اجتماعی و اعتماد عمومی، در اواخر دوره صفویه جهت رشد و استمرار رونق اقتصادی مهیا و مناسب بوده است؟ بر همین اساس در این جستار که به روش توصیفیتحلیلی و با استناد به منابع تاریخی دوره صفوی انجام شده است با تکیه بر شاخصههای اعتماد شکننده در جوامع سنتی مبتنی بر نظامهای سیاسی استبدادی که در نظریه جامعهشناختی پیوتر زتومکا صورتبندی شده است شاخصههای مذکور در اواخر دوره صفوی بررسی شده است. نتیجه این تحقیق نشان میدهد ایران در واپسین دهههای دوره صفوی با توجه به وضعیت شاخصههای مذکور و نیز وجود کارکردهای مستعدی که در فقدان اعتماد عمومی و ضعف سرمایۀ اجتماعی در جامعه ظهور میکنند از سرمایۀ اجتماعی پایین و اعتماد عمومی شکنندهای برخوردار بوده و به همین دلیل ظرفیت توسعه اقتصادی و امکان استمرار رونق اقتصادی درازمدت را نداشته است.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_14386_321ea4ddfa914d9a78a55a94b2b79b7a.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X122920211222Formation of French Schools in Sanandaj during the Late Qajar Era (1310-1331 AH); Functions and Reactionsشکل گیری مدارس فرانسوی در سنندج در اواخر عهد قاجار (1310-1331ق.)؛ کارکردها و واکنشها1531841438210.22034/jiiph.2022.43996.2160FAپرستومظفریدانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه لرستانمحسنرحمتیاستاد دانشگاه لرستانجهانبخشثواقباستاد دانشگاه لرستانJournal Article20210114During the Qajar period, French religious and non-religious institutions gradually entered the Iranian cultural arena, focusing on the education of minorities and the establishment of cultural facilities in the Christian and Jewish regions of Iran. In this process, the city of Sanandaj, the administrative-political center of Ardalan Kurdistan, as one of the centers of the presence of religious minorities, including Assyrians and Chaldeans, was considered by these missionaries and cultural institutions at that time. They were established in this city and were completely different from the current education system of the Qajar period in terms of teaching methods and educational materials. In this descriptive-explanatory historical study, the question of why and how French schools were formed in Sanandaj during the Qajar era will be examined. This article shows that Sanandaj was considered by the French cultural institutions during the Qajar period due to the presence of minorities. Therefore, Lazarist schools, the French Alliance and the Israeli Alliance were formed there. This brought the educational system of religious minorities in Sanandaj to a new stage, and among the various social strata of the city, different reactions were made ranging from acceptance to disgust and pessimism.در دوره قاجار، نهادهای مذهبی و غیرمذهبی فرانسه، با تمرکز بر آموزش اقلیتها و ایجاد تأسیسات فرهنگی در مناطق مسیحی و یهودینشین ایران، بهتدریج وارد عرصه فرهنگی ایران شدند. در این روند، شهر سنندج مرکز اداری - سیاسی کردستان اردلان، بهعنوان یکی از مراکز حضور اقلیتهای مذهبی اعم از آشوری و کلدانی، در آن زمان مورد توجه این مبلغان و نهادهای فرهنگی قرار گرفت و از اواخر عهد ناصری، مدارسی در این شهر تأسیس شد که به لحاظ شیوه آموزش و مواد آموزشی با نظام آموزش رایج دورۀ قاجاری کاملاً متفاوت بودند. در این پژوهش تاریخی به شیوه توصیفی- تبیینی، این پرسش مورد بررسی قرار خواهد گرفت که مدارس فرانسوی در عهد قاجار در سنندج چرا و چگونه شکل گرفتند؟ این مقاله نشان میدهد که سنندج در دوره قاجار به سبب حضور اقلیتها، مورد توجه نهادهای فرهنگی فرانسوی واقع شد و از رهگذر این توجه، مدارس لازاریستها، آلیانس فرانسه و آلیانس اسرائیلی در آنجا شکل گرفت. این امر، نظام آموزشی اقلیتهای دینی سنندج را وارد مرحله نوین نمود و در میان اقشار مختلف اجتماعی آن شهر، واکنشهای متفاوت از اقبال به این مدارس تا انزجار و بدبینی در پی داشت.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_14382_cfcefade1c2a24ffa8b86936a1cbfbeb.pdfدانشگاه تبریزفصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام2251757X122920211222The Constitution of Iran and the Ottomans and the Kurdish Intellectualsمشروطه ایران و عثمانی و روشنفکران کرد1852081438510.22034/jiiph.2021.45796.2195FAسهرابیزدانی مقدمدانشیار دانشگاه خوارزمی تهرانسیدعدنانبرزنجیدانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه خوارزمی تهرانمحمدشادروی منشاستادیار دانشگاه خوارزمی تهرانJournal Article20210501The constitutional movement took place more or less simultaneously in Iran and the Ottoman Empire. Along with the intellectuals and writers of these two countries, Kurdish intellectuals and writers, such as Ahmad Shawqi, Jamil Sedghi Zahawi, Haji Qader Kooi, Sheikh Reza Talabani in the Ottoman Constitution and Mirzadeh Eshghi, Abolghasem Lahouti, Ayatollah Mardukh Kurdistani and Qazi Kowsar Saqezi in the Iranian Constitution carried out significant activities in order to form the constitutional movement and to promote the constitutionalist ideas. The present article uses a descriptive-analytical method to examine the views of a number of Kurdish intellectuals and writers during the Ottoman and Iranian constitutions and answers the question of what was the role of Kurdish intellectuals and writers in the Iranian and Ottoman constitutions and how they were able to spread the constitutionalism thoughts in Kurdistan. Since the social, political, and cultural conditions in Iranian and Ottoman Kurdistan were not the same, most Kurdish intellectuals in the two countries did not pursue the same goals, and the content of their ideas did not necessarily change in the same direction. Most Kurdish intellectuals and writers in the Ottoman Kurdistan did not consider the Ottoman country as their homeland and sought to promote the ethnic nationalist ideas and independence and secession from the Ottoman government. Unlike them, Iranian Kurdish intellectuals and writers considered Iran as their homeland. They sought for a free Iran in which the law could govern the people.جنبش مشروطه کمابیش همزمان در کشور ایران و عثمانی رخ داد. در کنار روشنفکران و ادیبان این دو کشور، روشنفکران و ادیبان کُرد، مانند احمد شَوقی، جمیل صدقی زهاوی، حاجی قادر کویی، شیخ رضا طالبانی در مشروطۀ عثمانی و میرزادۀ عشقی، ابوالقاسم لاهوتی، آیتالله مردوخ کُردستانی و قاضی کوثر سقزی در مشروطۀ ایرانی فعالیتهای چشمگیری در جهت شکلگیری جنبش مشروطه و ترویج اندیشههای مشروطهخواهی داشتهاند. مقالۀ حاضر با روش توصیفیتحلیلی به بررسی آرای تعدادی از روشنفکران و ادیبان کُرد در دوران مشروطۀ عثمانی و ایرانی میپردازد و به این پرسش پاسخ میدهد که نقش روشنفکران و ادیبان کرد در مشروطۀ ایران و عثمانی چه و چگونه بوده است و آنان چگونه توانستهاند اندیشههای مشروطهخواهی را در کُردستان گسترش دهند. ازآنجاکه شرایط اجتماعی، سیاسی و فرهنگی در کُردستان ایران و عثمانی یکسان نبود، بیشتر روشنفکران کرد این دو کشور نیز هدفهای یکسانی را دنبال نمیکردند و محتوای اندیشههای آنها لزوماً در مسیری یکسان تحول نمییافت. بیشتر روشنفکران و ادیبان کُرد در کُردستان عثمانی، کشور عثمانی را وطن خود نمیدانستند و به دنبال ترویج اندیشههای ناسیونالیستی قومی و استقلال و جدا شدن از دولت عثمانی بودند، اما برخلاف آنان روشنفکران و ادیبان کُرد ایرانی، ایران را وطن خود میدانستند و به ایرانی آزاد و برخوردار از حکومت قانون بر مردم میاندیشیدند.https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_14385_c47462deac4fe0d847e35d72617fef94.pdf