دانشگاه تبریز فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام 2251757X 10 21 2019 12 22 Studying the Status of State Properties (Royal Households) according to Documents during Ahmad Shah Qajar Period (Case Study: Golestan Palace) بررسی اسنادی وضعیت اموال دولتی (بیوتات سلطنتی) در دورۀ احمدشاه قاجار (مطالعۀ موردی: کاخ گلستان) 1 32 10345 10.22034/jiiph.2019.10345 FA سیدمسعود سیدبنکدار استادیار دانشگاه اصفهان وحید امامی جمعه دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ دانشگاه اصفهان Journal Article 2018 09 05 The title of state properties was a new term that, after the end of Mohammad Ali Shah's despotism, was used to accurately monitor all the properties of Iranian government, including the monarchy and its government. In other words, the term, unlike in the past, included the royal properties. Previously, the common term for this properties was the word Boyutat (Royal Households). After these changes, the title of State Properties was used in the official correspondences, but the rooted title, Boyutat, was still common. Boyutat was a set of service units in the courts that had responsibility of doing of Shah personal tasks and also functioned at the courts of pre-Qajar dynasties. Each section of Boyutat had properties in proportion to their duties. The court and Boyutat of Qajar period, which was responsible for keeping the valuable properties of court, was located at the Golestan palace, and the past structures was changed by a modern evolution in proportion to the needs of Qajar period. The formed discipline in Boyutat was disrupted from Mozaffar-e-Din Shah's period. During Ahmad Shah period, the status of state properties of Golestan palace and Boyutat was inappropriate and the chamberlains didn't carry out their responsibility properly and sometimes they themselves were robbers of state properties. This paper attempts to study the status of state properties, which was in unsuitable situation during Ahmad Shah period, and reveals how much the attempts of supervisory arms were successful for protecting the royal and state properties. The study has employed field and library research, comparison and analysis of existing sources, especially documentary sources. In this historical study, after collecting the necessary data, they are organized, analyzed and finally conclusions are drawn عنوان اموال دولتی اصطلاح تازه‌ای بود که پس از پایان استبداد صغیر و به‌منظور نظارت دقیق به تمامی اموال دولت ایران اعم از دستگاه سلطنت و دولت آن اطلاق شد. به عبارت دیگر، این اصطلاح برخلاف گذشته، اموال اختصاصی پادشاه را نیز در بر می‌گرفت. پیش از این، اصطلاح متداول برای این اموال واژۀ بیوتات سلطنتی بود. پس از این تغییرات، در مکاتبات رسمی از عنوان اموال دولتی استفاده می‌شد؛ اما عنوان ریشه‌دار بیوتات سلطنتی همچنان متداول بود. بیوتات مجموعه‌ای از واحدهای خدماتی دربار و مسئول رسیدگی به امور شخصی شاه بود که از دوره‌های پیش از سلسلۀ قاجاریه نیز در دربارِ حکومت‌ها فعالیت می‌کردند و هر بخش از بیوتات متناسب با وظایف خود، اموالی در اختیار داشتند. دربار و بیوتات دورۀ قاجاریه که مسئول نگهداری اموال ارزشمند دربار بود، در کاخ گلستان قرار داشت و تشکیلات گذشته با تغییراتی نوین متناسب با نیازهای دورۀ قاجار شکل گرفتند. انتظام شکل‌گرفته در بیوتات از دورۀ مظفری به بعد نابسامان شد. در دورۀ احمدشاه نیز وضعیت اموال دولتی و نفیس کاخ گلستان و بیوتات نامناسب بود و صاحب‌جمعان مسئولیت خود را به‌درستی انجام نمی‌دادند و گاه خود جزو سارقین اموال دولتی بودند. پژوهش حاضر بر آن است تا با استفاده از اسناد تاریخی، وضعیت این اموال را در دورۀ احمدشاه بررسی کند و مشخص نماید اقدامات صورت‌گرفته توسط اهرم‌های نظارتی برای حفظ این اموال تا چه میزان موفقیت‌آمیز بوده است. روش تحقیق در پژوهش حاضر، کتابخانه‌ای و تطبیق و تحلیل منابع، به‌ویژه منابع اسنادی بوده است. در این تحقیق تاریخی، پس از جمع‌آوری اطلاعات لازم، به سازمان‌دهی اطلاعات و تجزیه‌وتحلیل آنها پرداخته ‌شده است.

https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_10345_29f3acb721fae1e510f251ebfe5dfb05.pdf

دانشگاه تبریز فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام 2251757X 10 21 2019 12 22 The economic effects of World War II on ports and persian Gulf and Oman Sea (Based on the National Archives of Iran) تأثیرات اقتصادی جنگ جهانی دوم بر بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان (بر اساس آرشیو سازمان اسناد ملی ایران) 33 59 10346 10.22034/jiiph.2019.10346 FA محمد جعفر چمنکار دانشیار دانشگاه ارومیه Journal Article 2018 12 30 With the occupation of Iran during the Second World War, the banks and the northern shores of the Persian Gulf and the Oman Sea fell under the full control of the Allies. This process has imposed negative consequences on the southern lands of Iran. The purpose of this study is to investigate the devastating consequences of World War II on the economic life of this strategic water sector. The geopolitical position of Iran and the Persian Gulf has led Iran to be in a difficult and sensitive position in global equations. On this basis, it was selected as one of the main transferring equipment to the Soviet Union. Throughout the Second World War, the military elements of the United States and the United Kingdom have been active in the islands and ports of the north and south of the Persian Gulf and the Oman Sea, and effectively deprived the Iranian government of any real power of maneuver and regional policy of influence. They were. This situation exacerbated the negative economic consequences of the presence of foreigners. جزایر و بنادر خلیج فارس و دریای عمان در زمینه صادرات و واردات انواع کالا، نقش حیاتی را در اقتصاد ایران عصر پهلوی اول ایفا می‌کردند. با اشغال ایران در جنگ جهانی دوم، کرانه‌ها و پس کرانه‌های شمالی خلیج فارس و دریای عمان در سیطره کامل متفقین قرار گرفت. این فرایند مجموعه پیامدهای منفی را بر ساختار اقتصادی سرزمین‌های جنوبی ایران تحمیل نمود. هدف از این پژوهش، شناخت نتایج سوء و ویرانگر جنگ جهانی دوم بر حیات اقتصادی این حوزه آبی استراتژیک با تکیه بر مطالعه داده‌های اسنادی آرشیو سازمان اسناد و کتابخانه ملی، نشریات نظامی، اقتصادی و روزنامه‌های گوناگون ایران در این دوره می‌باشد. موقعیت ژئوپولتیک ایران و خلیج فارس سبب گردید تا ایران در موقعیت دشوار و حساسی در معادلات جهانی قرار گیرد. براین اساس به عنوان یکی از عمده‌ترین گذرگاههای انتقال تجهیزات به اتحاد شوروی انتخاب گردید. در تمام مدت جنگ بین‌المللی دوم، عناصر نظامی آمریکا و انگلستان، حضوری فعال و فراگیر در جزایر و بنادر شمال و جنوب خلیج فارس و دریای عمان داشته و در حقیقت عملاً دولت ایران را از هر گونه قدرت مانور واقعی و سیاست نفوذ منطقه‌ای محروم نموده بودند. این وضعیت، تبعات منفی اقتصادی حضور بیگانگان را تشدید می‌نمود.

https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_10346_ad1060db94b2012112ece7604f9c89f0.pdf

دانشگاه تبریز فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام 2251757X 10 21 2019 12 22 Perfect Man and the Possibility of Governance in the Iranian Mystic’s Thoughts in the Ninth Hijri Century مفهوم انسان کامل و امکان حکمرانی آن در اندیشه سیاسی عرفای ایرانی سده نهم هجری 61 86 10347 10.22034/jiiph.2019.10347 FA ولی دین پرست دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز علیرضا کریمی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز ناصر صدقی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تبریز علی قانعی زوارق دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه تبریز Journal Article 2019 03 05 With the fall of Abbasid caliphate, mystics and Muslim scholars expressed new ideas about governance and legitimacy. They were influenced by the idea of the unity of the existence of Ibn Arabi and expressed thoughts about the perfect man and the position of the man as the successor (Khalifa) of God. In the ninth Hijri century, in the mystics’ views, man appeared as a manifestation of the Holiest and as the highest manifestation of God and found a respectable position. In their thinking, the Prophet (pbuh) and after him the Shiite Imams (a.s) and in the time of Occultation, the saints of God were introduced as examples of the perfect man and God's successors on earth. In this way, a new form of political legitimacy in the government was introduced. The leaders of this mystical intellectual trend, such as Ibn Tarke Esfahani, Shah Nematollah Vali, Khajeh Mohammad Parsa, Abdul Rahman Jami, and Pir Jamal Ardestani considered the prophets and saints of God as the perfect men who deserved the formation of the government, and in their absence, the Sultans were introduced as God's successors on Earth. Some of them introduced themselves as the perfect man and claimed to govern. Thus, by introducing the idea of the perfect man and the position of the human as the successor (Khalifa) of God in their works, they led to the coherence of the mystical thought. In this paper, the views of two kinds of mystical thoughts on the position of the perfect man and their approach to governance are investigated analytically and descriptively on the basis of historical sources. This study explores the factors leading to the idea of the governance of the perfect man and to what extent, it proved successful. It claims that the idea of the perfect man was introduced by Iranian mystics at the time when Abbasid caliphate fell, and the absence of the political legitimacy provided space for introducing the novel thoughts, including the thought of perfect man. It has been shown that by offering this idea, the mystics found an alternative to Abbasid caliphate in terms of political legitimacy. با سقوط خلافت عباسی عرفا و علمای مسلمان، اندیشه‌های جدیدی را در باب حکومت و مشروعیت ابراز کردند. آنان تحت تأثیر اندیشه وحدت وجود ابن عربی، اندیشه‌هایی در باب انسان کامل و مقام خلیفه الهی انسان بیان نمودند. در قرن نهم هجری در دیدگاه عرفا، انسان به‌عنوان جلوه‌ای از حضرت حق و به‌عنوان بالاترین تجلی خدا مطرح و جایگاه شریفی پیدا کرد. در تفکر آنان پیامبر(ص) و بعد از ایشان ائمه شیعه (ع) و در عصر غیبت اولیای الهی به‌عنوان مصادیق انسان کامل و جانشین خدا بر روی زمین معرفی شدند. بدین‌سان شکل جدیدی از مشروعیت سیاسی در امر حکومت مطرح شد. سردمداران این جریان فکری عرفایی همچون ابن ترکه اصفهانی، شاه نعمت الله ولی، خواجه محمد پارسا، عبدالرحمن جامی و پیر جمال اردستانی بودند، آنان انبیا و اولیاء الهی را به‌عنوان انسان کامل شایسته تشکیل حکومت دانسته و در نبود آنان سلاطین زمان را جانشین خدا بر روی زمین معرفی کردند. برخی نیز خود را همان انسان کامل معرفی و مدعی حکومت شدند. بدین شکل با طرح اندیشه انسان کامل و مقام خلیفه الهی در آثار خود، باعث انسجام اندیشه عرفانی شدند. در این مقاله دیدگاه دو طیف از عرفا نسبت به مقام انسان کامل و رویکردشان به امر حکومت به شیوه تحلیلی و توصیفی با استناد بر منابع تاریخی مورد بررسی قرار گرفته است و با طرح این سؤالات که چه عواملی باعث طرح اندیشه حاکمیت انسان کامل گردید؟ و این اندیشه تا چه اندازه‌ای موفقیت بدست آورده است؟ بر این مدعاست که اندیشه انسان کامل از سوی عرفای ایرانی در شرایط زمانی مطرح شد که خلافت عباسیان سقوط کرده، در نتیجه خلاء مشروعیت سیاسی فضا را برای بروز اندیشه‌های جدید از جمله اندیشه حاکمیت انسان کامل فراهم ساخته بود. و در نتیجه نشان داده شده که عرفا با طرح این اندیشه جایگزینی فراتر از خلافت عباسی در امر مشروعیت سیاسی پیدا کردند.

https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_10347_13596a5af88c5b5d18791e2641cd8346.pdf

دانشگاه تبریز فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام 2251757X 10 21 2019 12 22 Study of Iranian reaction to the prevalence of foreign goods in the Qajar Era (1264-1324 AH) بررسی واکنش‌های ایرانیان نسبت به رواج کالا و محصولات خارجی در عصر قاجار (سال‌های 1324-1264 هجری قمری) 87 115 10344 10.22034/jiiph.2019.10344 FA محمد سلماسی زاده دانشیار دانشگاه تبریز سجاد برزگر هفشجانی دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه تبریز Journal Article 2018 09 05 The era of the Qajar reign is one of the most important historical periods in Iran.This era has been the beginning of political, social, cultural, and economic developments in confrontation with West. It is during this period that western goods and machine products were launched to the markets bazaar of big and small cities of Iran for various reasons such as innovation in the production and superiority of technology and political-military superiority; and brought changes in the Iranians lifestyle.Some of these foreign products were welcomed and accepted from the beginning of the entry and supply in the markets of the country, others were gradually accepted by the time, and some of these products and goods were faced with popular protest and resistance.The way Iranian people encountered and dealt with these new material is what this paper has addressed.As a default, it can be claimed that Iranians of the mentioned era in the face of the flood of western goods and the social changes resulting from them showed different reactions, Which is categorized into two categories of positive reactions that means accepting these new elements and reacting negatively or resistance to the entry of these elements. Based on the data of present research, which has been provided by the use of various library resources and descriptive-analytical method, one can conclude that accepting (positive reaction) or rejecting (negative reaction) the European goods, factors such as: unfamiliarity with new products, the sense of imposing these imported elements, the confrontation of these elements with the dominant cultural and religious habits and values in the society, economic benefits, and interference with native jobs and products have been effective.In fact, four social, cultural, economic and psychological factors have been effective in accepting or rejecting these new elements. در دوران حکومت قاجاریه بهویژه در نیمهی دوم سده نوزدهم کالاها و تولیدات خارجی به دلایل مختلفی نظیر نوآوری در تولید و برتری تکنولوژی و تفوق سیاسی- نظامی و غیره روانه بازار شهرهای بزرگ و کوچک ایران شد و موجد تغییراتی در سبک زندگی ایرانیان گردید. برخی از این محصولات خارجی از ابتدای ورود و عرضه در بازارهای کشور مورد استقبال و پذیرش مردم قرارگرفتند، برخی دیگر به‌مرور زمان پذیرفته ‌شدند و تعدادی از این تولیدات و کالاها هم با اعتراض و مقاومت مردمی روبه‌رو گردیدند. از این‌رو چگونگی مواجهه و برخورد جامعه‌ی ایران با محصولات ماشینی جدید موضوع و سؤال مورد مطالعه این مقاله خواهد بود. اطلاعات این پژوهش از دادههای منابع مختلف کتابخانهای استخراج گردیده و به روش عمدتاً مرسوم در تحقیقات تاریخی، یعنی به صورت توصیفی- تحلیلی به بررسی چرایی و چگونگی کنش‌ها و واکنشهای ناشی از این رخداد پرداخته است. بر پایه اطلاعات پژوهش حاضر می‌توان چنین استنتاج کرد که در پذیرش (واکنش مثبت) یا عدم پذیرش (واکنش منفی) تولیدات و کالاهای جدید اروپایی عواملی همچون: ناآشنایی مردم با محصولات جدید، احساس تحمیلی بودن این عناصر وارداتی، تعارض این عناصر با عادت‌ها و ارزش‌های فرهنگی و دینی غالب در جامعه، بهاء و منفعت اقتصادی و تداخل با مشاغل و تولیدات بومی اثرگذار بوده است. در حقیقت، چهار عامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و روانشناختی در پذیرش یا نفی این عناصر تازه و نو مؤثر بوده است.

https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_10344_a94a6c88b293fb52fc2cce96c68ef419.pdf

دانشگاه تبریز فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام 2251757X 10 21 2019 12 22 The Conduct of Landowners and Government Officials in the Persian Famine of 1917–1919 and Its Consequences عملکرد ملاکین و مسئولین حکومتی در بحران ارزاق عمومی (غله) ‌و پیامدهای آن در ایران سال 1297-1296 ش/ 1918-1917 میلادی 117 142 10348 10.22034/jiiph.2019.10348 FA میثم صاحب دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه اصفهان علی اکبر کجباف استاد دانشگاه اصفهان مرتضی دهقان نژاد استاد دانشگاه اصفهان Journal Article 2018 12 11 Iranians have frequently faced famine and food crises throughout history. There were many factors affecting the Persian Famine of 1917- 1919, which can be generally divided into natural and human (internal and external) factors. The intentions of conduct of the landowners and government officials are of great importance to consider among the internal human factors, which played a key role in the mentioned food crisis during 1917- 1919 (mostly, shortage of bread and grain according to the historical records). These strata had a significant impact on the famine and other socioeconomic problems. Adopting an analytical-descriptive methodological approach,the goal of this research is to explain one of the effective factors in the public food (grain) crisis and its consequences. Using a descriptive-analytical method, this research aims to determine the effects of the perfermance of the owners and the authorities in the food crisis in 1917-1918. Moreover, it seeks to investigte the concequences of their performance. ایرانیان در طول تاریخ به‌صورت متناوب با قحطی و کمبود ارزاق مواجه‌ بوده‌اند. در این سالیان متمادی، عوامل متعددی بر بحران ارزاق تأثیر گذاشته که می‌توان در یک نگرش کلی این عوامل را به طبیعی و انسانی (داخلی و خارجی) تقسیم کرد. از میان عوامل انسانیِ داخلی که نقش مهمی در بحران ارزاق عمومی (در اسناد، بیشتر با عناوین غله و نان آمده است) داشته‌اند، عملکرد ملاکین و مسئولین حکومتی در سال‌های 1297 و 1296ش بسیار قابل تأمل است؛ چرا که اقدامات این گروه‌ها تأثیر قابل توجهی بر قحطی ارزاق و سایر مشکلات اجتماعی- اقتصادی بر جای نهاد. این پژوهش با هدف تبیین یکی از عوامل مؤثر در بحران ارزاق عمومی (غله) و پیامدهای آن، با روش توصیفی- تحلیلی به دنبال آن است تا مشخص سازد عملکرد ملاکین و مسئولین حکومتی چه نمودهایی در بحران ارزاق در سال‌های 1297- 1296ش داشت؟ و این عملکرد چه پیامدهایی به‌دنبال داشت؟

https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_10348_00eaac74f6dcc1e59b85c86fadb71b1f.pdf

دانشگاه تبریز فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام 2251757X 10 21 2019 12 22 The persistence backgrounds of the rule of the local dynasties of Atabakan-e Lor Kouchak and Ardalan زمینه‌های دیرپایی حکومت دودمان‌های محلی اتابکان لرکوچک و اردلان 143 170 10349 10.22034/jiiph.2019.10349 FA علی قاسمی استادیار دانشگاه شهید چمران اهواز علی طاهری دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه تربیت مدرس تهران Journal Article 2019 01 10 A look at the political changes in Iranian history after Islam shows that the era of governance of the local Iranian dynasties of Atabakan-e Lor Kouchak (550-1006AH) and Ardalan(564-1284AH) has had more political persistence and stability than many central and local dynasties. Therefore, the present paper, using a comparative- historical approach and analyzing the historical references and documents, sought to explain the persistence backgrounds of the local dynasties of Atabakan-e Lor Kouchak and Ardalan. The result of the research shows that regarding more persistence and stability of the ruling dynasties, geographic factor should be significantly emphasized. The geographic conditions of the Lorestan and Kurdistan regions made it difficult to pass through these areas, and it was also possible to build strong defensive castles and to take advantage of the strategic situation of these areas, especially in later periods. Also, the geography of these regions has led to the establishment of the social structure based on the tribal system that main population of which was Kurd and Lor tribes who had ethnic and cultural ties with local rulers and so they significantly supported the rulers. On the other hand, this led to more attention and doing wider welfare and civil measures by the rulers of these dynasties, which resulted in more legitimacy of the local dynasties. Finally, the implementation of policies such as declaring citizenship in a timely manner to larger powers and occasionally conducting political marriages promoted the status of political stability and their immunity against possible dangers. نگاهی به تحولات سیاسی تاریخ ایران پس از اسلام نشان میدهد که دوران حکمرانی دودمانهای محلی ایرانیتبار اتابکان لرکوچک(550-1006 ﻫ.ق) و اردلان(564-1284 ﻫ.ق)- در مقایسه با بسیاری از خاندانهای حکومتگر مرکزی و محلی- از دوام و پایداری سیاسی بیشتری برخوردار بوده است. بر این اساس، مقالهی پیش‌رو با رویکردی تطبیقی- تاریخی و با تحلیل منابع و مدارک تاریخی، در پی تبیین زمینههای دیرپایی دودمانهای محلی اتابکان لرکوچک و اردلان است. نتیجهی پژوهش نشان میدهد که دربارهی دوام و ثبات بیشتر فرمانروایی خاندانهای مذکور، باید تأکیدی اساسی بر روی عامل جغرافیایی کرد. شرایط جغرافیایی مناطق لرستان و کردستان موجب سختگذری این نواحی، امکان ساخت دژهای دفاعی استوار و بهرهگیری از موقعیت سوقالجیشی این نواحی- به ویژه در دورههای متأخرتر- را فراهم ساخته بود. همچنین، تحت تأثیر جغرافیای این مناطق، اساس ساختار اجتماعی بر مبنای نظام ایلیاتی شکل گرفته بود که جمعیت عمدهی آن را ایلات لر و کردی تشکیل میدادند که با حاکمان محلی پیوندهای قومی و فرهنگی داشتند؛ و بنابراین، بیشترین حمایت را از آنها به عمل میآوردند. از سوی دیگر، این موضوع سبب بذل توجه بیشتر و انجام اقدامات رفاهی و عمرانی گستردهتر توسط حکام این سلسلهها میشد، که نتیجهاش افزایش مشروعیت این دودمانهای محلی بوده است. سرانجام، اجرای سیاستهایی مانند اعلام تابعیت بههنگام نسبت به قدرتهای بزرگتر و گهگاهی انجام وصلتهای سیاسی نیز، بر وضعیت پایداری سیاسی و مصونیت آنها در برابر خطرات احتمالی میافزود.

https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_10349_0950005be184be2f9ce36f1565c16d47.pdf