دانشگاه تبریز فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام 2251757X 16 45 2026 02 28 The Dimensions and Political-Psychological Personality Traits of Shah Abbas I of the Safavid Dynasty ابعاد و خصلت‌های شخصیتی - روان‌شناختی سیاسی شاه‌عباس اول صفوی 165 193 21670 10.22034/jiiph.2025.67749.2582 FA امیرعلی مختاری مرزرود دانشجوی کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی تهران، ایران 0009-0000-2303-0403 ابراهیم برزگر استاد گروه علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی تهران، ایران Journal Article 2025 06 09 <em>Shah Abbas I of the Safavid dynasty, one of the most significant rulers in Iranian history, ascended to power during a period marked by foreign invasions and internal rebellions. Over his 42-year reign, he transformed a fragmented land lacking central authority into a prosperous and powerful Iran. While his life and actions have been extensively studied, a systematic analysis of his personality and political behavior through the lens of political psychology has received less attention. This study addresses this gap by examining the political psychology of Shah Abbas the Great, offering a deeper understanding of the reasons behind his performance during his reign. The research seeks to answer the question: "What are the most important personality and psychological traits of Shah Abbas I of the Safavid dynasty?" The methodology involves qualitative content analysis, with data collected from documentary sources. The findings indicate that a combination of feelings of inferiority stemming from childhood experiences (parental distance, birth order, and manipulation by the Qizilbash) and the critical conditions at the start of his reign (Iran's weakness against its neighbors and his father's ineffective governance) played a decisive role in shaping his personality. These factors led to the development of dual compensatory behavioral mechanisms: "self-centeredness" through power-seeking and domineering behavior, and "other-centeredness" through benevolent populism, which benefited society</em> شاه‌عباس اول صفوی یکی از مهم‌ترین پادشاهان صفوی و تاریخ ایران، زمانی به قدرت رسید که ایران مورد یورش قدرت‌های خارجی و شورش‌های داخلی قرار داشت. او طی ۴۲ سال حکمرانی خود توانست سرزمینی که در آن قدرت مرکزی وجود نداشت، به ایرانی آباد و قدرتمند تبدیل کند. اگرچه زندگانی و اقدامات او به‌کرات مورد بررسی تاریخی قرار گرفته، اما تحلیل نظام‌مند شخصیت و رفتار سیاسی او بر پایة نظریه‌های روان‌شناسی سیاسی کمتر مورد توجه بوده است. این پژوهش با تمرکز بر این خلأ، درصدد ارائة تفسیری بهتر نسبت به چرایی روان‌شناختی سیاسی عملکرد او در طول سلطنتش بوده است. تحقیق حاضر به دنبال پاسخ به سؤال «مهم‌ترین ابعاد و خصلت‌های شخصیتی - روان‌شناختی سیاسی شاه‌عباس اول صفوی کدام‌اند؟» است. روش پژوهش تحقیق حاضر، تحلیل محتوای کیفی و روش جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات اسنادی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد ترکیب احساس کهتری ناشی از تجارب کودکی (دوری از والدین، ترتیب تولد و ابزارشدگی توسط قزلباشان) و شرایط بحرانی آغاز پادشاهی او (برآمده از ضعف ایران در برابر همسایگان و ضعف حکمرانی پدر)، نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل‌گیری شخصیت وی داشته است. این دو عامل موجب شکل‌گیری سازوکارهای جبرانی دوگانة رفتاری «خودمحوری» از مسیر قدرت‌طلبی سلطه‌جویانه، و گرایش هم‌زمان به «دیگرمحوری» از طریق مردم‌داری مفید به حال جامعه در وی شده است. https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_21670_5275a3e9eac0651e9889456a7891509c.pdf