دانشگاه تبریز فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام 2251757X 16 45 2026 02 28 An Examination of the English Translation of the Tārikh-i Jihāngushāy of Juwayni Based on the Translation of Court Terminology بررسی ترجمۀ انگلیسی تاریخ جهانگشای جوینی براساس ترجمۀ اصطلاحات دیوانی 113 139 21668 10.22034/jiiph.2026.67904.2585 FA یزدان فرخی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور تهران، ایران 0000-0002-0874-4253 فاطمه علیزاده کارشناسی ارشد دانشگاه پیام نور تهران، ایران Journal Article 2025 06 28 <em>Beyond the intrinsic importance of Juvaynī’s Tārīkh-i Jahān-gushā for understanding the Mongol era and its formative influence on subsequent historiographical traditions, the English translation of this work has played a decisive role in the development of Iranian and Mongol studies. It has significantly shaped the knowledge of non-Iranian, English-speaking scholars regarding this period, and their research has often been influenced by the translator’s interpretive choices, with the translation itself frequently serving as a point of reference or scholarly standard for later investigations. A significant portion of the complexities inherent in this text, and, consequently, in its English rendering, concerns the translation of administrative terminology used under Mongol rule. The profound transformations that occurred within the administrative apparatus have consistently posed major challenges for scholars of bureaucratic history, challenges that are magnified for the translator tasked with conveying such terms with precision. Accordingly, the central question of this study is: What strategies did Boyle employ in translating the administrative vocabulary of the period? The findings of this research indicate that the translator adopted three principal strategies when confronted with difficult administrative terms: historical equivalence, descriptive translation, and transliteration. Although Boyle translated most of these terms by employing historically informed English equivalents, linguistic and conceptual constraints led him, in certain instances, to use descriptive, phrase-based renderings or to resort to transliteration accompanied by explanatory footnotes. Ultimately, the study demonstrates that, aside from a small number of exceptional cases, Boyle possessed a generally sound understanding of the administrative lexicon and produced a translation that is both effective and elucidatory</em><em>.</em> در کنار اهمیت تاریخ جهانگشای جوینی در شناخت دورۀ مغول و تأثیر آن در متون پس از خود، می‎توان گفت ترجمۀ انگلیسی این کتاب در جهان ایران‎شناسی و مغول‌شناسی نقش مهمی در شناخت پژوهشگران غیرایرانی و آشنا به زبان انگلیسی از این دوره داشته و پژوهش‎های ایشان متأثر از شیوۀ ترجمۀ محتوای این اثر بوده و یا ملاکی برای ادامۀ پژوهش‎ها در این زمینه به شمار می‎آمده‌است. بخش مهمی از دشواری‎های این کتاب و لاجرم ترجمۀ انگلیسی آن، مربوط به ترجمۀ واژگان اداری دورۀ حکمرانی مغول‌هاست، زیرا دگرگونی‎های پیش‎آمده در حوزۀ دستگاه حکمرانی، همواره محققان حوزۀ دیوان‌سالاری را با چالش بزرگی رویاروی کرده که به‎تبع آن، مترجم اثر نیز دچار چالش بیشتری خواهد شد. لذا پرسش این پژوهش آن است که در ترجمۀ بویل، چه شیوه‎ای برای بازگردانی واژگان اداری در پیش‎گرفته شده‌است؟ این پژوهش نشان می‎دهد که مترجم سه شیوه را در مواجهه با واژگان دشوار اداری در پیش ‎گرفته که می‎توان آن را «معادل‎سازی تاریخی»، «ترجمۀ توصیفی» و سرانجام «ترانویسی» نام نهاد و دسته‎بندی کرد. وی اگرچه بخش بیشتر این واژگان را با معادل‎های تاریخی واژگان به انگلیسی ترجمه کرده اما به‌دلیل محدودیت‎های زبانی، از دو شیوه ترجمۀ توصیفی در قالب عبارت و نیز نویسه‎گردانی و توضیح آن در پانوشت نیز بهره برده‌است. سرانجام این پژوهش نشان می‎دهد که به‎غیراز چند مورد معدود، وی در بیشتر موارد، درک درستی از واژگان اداری داشته و ترجمۀ راهگشایی عرضه داشته‌است. https://tuhistory.tabrizu.ac.ir/article_21668_d8109d27ed1255301621599c718f9751.pdf